“من برای اصلاح دین جدم و احیای امر به معروف و نهی از منکر قیام کردم” این صدا چقدر آشناست. انگار که سالهای سال است هر شب و روز در گوشم زمزمه می شود و گویی که خوب صاحبش را می شناسم. دوباره گوش کن. صدا نزدیک تر می شود. دقت کن ببین می شناسی صدا از کیست؟ “اگر دین جدم پیامبر(ص) جز با كشته شدن من استوار نمیشود، پس ای شمشیرها مرا دریابید” نمی دانم. صدا برایم آشناست اما این حرفها را نمی فهمم. نمی شناسم این حرفها از کیست! الله اکبر! برادر این صدای حسین(ع) است!
هان! اي مردمان! علي را برتر بدانيد، که او برترين انسان از زن و مرد بعد از من است…. هرکه با او بستيزد و بر ولايتش گردن ننهد نفرين و خشم من بر او باد. (خطبه ي غديريه)
امام حسن عسکری(ع) می فرمایند: از جمله تواضع و فروتنى، سلام کردن بر هر کسى است که بر او مىگذرى، و نشستن در پایین مجلس است.
امام حسين عليه السلام : مَن أَحجَمَ عَنِ الرَّىِ وَعَيِيَت بِهِ الحِيَلُ كانَ الرِّفقَ مِفتاحُهُ؛ هر كس فكرش به جايى نرسد و راه تدبير بر او بسته شود، كليدش مداراست. بحارالأنوار، ج75، ص128
امام صادق علیه السلام: اَفضَلُ العِبادةُ اِدمانُ التَّفکُّرفی اللهِ و فی قُدرَتهِ؛ برترین عبادت مداومت نمودن بر تفکر درباره خداوند و قدرت اوست. الکافی،ج2،ص55
قالَ الإمامُ أبوالحسن علىّ النقی الهادی (علیه السلام) :لا تَطْلُبِ الصَّفا مِمَّنْ کَدِرْتَ عَلَیْهِ، وَلاَ النُّصْحَ مِمَّنْ صَرَفْتَ سُوءَ ظَنِّکَ إلَیْهِ، فَإنَّما قَلْبُ غَیْرِکَ کَقَلْبِکَ لَهُ. از کسى که نسبت به او کدورت و کینه دارى، صمیّمیت و محبّت مجوى. همچنین از کسى که نسبت به او بدگمان هستى، نصیحت و موعظه طلب نکن، چون که دیدگاه و افکار دیگران نسبت به تو همانند قلب خودت نسبت به آن ها مى باشد.بحار الأنوار: ج ۷۵، ص ۳۶۹، ح ۴، أعلام الدّین: ص ۳۱۲، س ۱۴٫
اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج
امام حسن عسکری(ع) می فرمایند: خشم و غضب، کلید هر گونه شرّ و بدى است.
امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) فرمودند: «إِنّا غَيْرُ مُهْمِلينَ لِمُراعاتِكُمْ، وَ لا ناسينَ لِذِكْرِكُمْ، وَ لَوْ لا ذلِكَ لَنَزَلَ بِكُمُ اللاَّْواهُ، وَ اصْطَلَمَكُمُ الاَْعْداءُ. فَاتَّقُوا اللّهَ جَلَّ جَلالُهُ وَ ظاهِرُونا.» «ما در رعايت حال شما كوتاهى نمی كنيم و ياد شما را ازخاطر نبرده ايم ، كه اگر جز اين بود گرفتارى ها به شما روى مى آورد و دشمنان، شما را ريشه كن مى كردند . از خدا بترسيد و ما را پشتيبانى كنيد».
امام علی علیه السلام: العِلمُ وَراثَهٌ کَریمَهٌ ، وَ الادابُ حُلَلٌ مُجَدَّدَهٌ ، وَ الفِکرُ مِرآهٌ صافِیَهٌ؛ علم میراث گرانبهائی است و ادب لباس فاخر و زینتی است و فکر آئینه ای است صاف. نهج البلاغه،ص469
امام جواد(ع): بدان که از ديد خداوند پنهان نيستي پس بنگر که چگونه هستي!
امام صادق علیه السلام: فِکرَةُ ساعَةٍ خَیرٌ مِن عِبادَةِ اَلفِ سَنَةٍ؛ یک ساعت اندیشیدن در خیر و صلاح از هزار سال عبادت بهتر است.
پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله : اَوصانى رَبّى بِسَبعٍ: اَوصانى بِالاِْخلاصِ فِى السِّرِّ وَ الْعَلانيَةِ وَ اَن اَعْفُوَ عَمَّن ظَلَمَنى و اُعْطىَ مَن حَرَمَنى و اَصِلَ مَنْ قَطَعَنى و اَن يَكونَ صَمْتى فِكْرا وَ نَظَرى عِبَرا؛ پروردگارم هفت چيز را به من سفارش فرمود: اخلاص در نهان و آشكار، گذشت از كسى كه به من ظلم نموده، بخشش به كسى كه مرا محروم كرده، رابطه با كسى كه با من قطع رابطه كرده، و سكوتم همراه با تفكّر و نگاهم براى عبرت باشد. كنزالفوائد،ج2،ص11
اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج
امام حسن عسکری علیه السلام: لَیسَتِ العِبادَةُ کَثرَةَ الصیّامِ وَ الصَّلوةِ وَ انَّما العِبادَةُ کَثرَةُ التَّفَکُّر فی أمر اللهِ؛ عبادت کردن به زیادی روزه و نماز نیست، بلکه (حقیقت) عبادت، زیاد در کار خدا اندیشیدن است. تحف العقول، ص442
اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج

تعلیم و تربیت  در ندبه …

بخشی از تربیت فکری و روحی و اعتقادی  توسط دعاها انجام میگیرد، بعبارت دیگر یکی از نقشهای مهم دعاها، بُعد تربیتی و تعلیمی آنهاست، عالیترین مضامین و مفاهیم دینی  درآنها ذکر گردیده بطوریکه گاها سطحش از برخی احادیث هم بالاتر میباشد؛ حقیقت خداشناسی، امام شناسی، حتی پیچیده ترین مسائل سیاسی هم در دعاها وجود دارد.

دعا بهترین وسیله ارتباط مخلوق با خالق و زمینیان با آسمانیان است که بیشترین نیازها با آن مرتفع میگردد. پس دعا ها موارد بسیار قابل اعتنائی هستند و  فصلی از فصول معنوی و بابی از ابواب معرفت بشمار می آیند، که مطالعه آنها در رسیدن به اهداف دعاها قبل از خواندن در روز مقررشده برای دعایی خاص، بی شک مفید  خواهد بود. در اهمیت دعا و دعا خواندن و دعا کردن در روایتی چنین آمده است:

«الدعا افضل من قرائه القران».

در هر دعایی مجموعه ای از معارف چیده شده که نوع استفاده از آن به خواننده آن برمیگردد که با آن تربیت میگردد و جهت می یابد. دعای ندبه نیز از آکنده از موارد معارفی و تربیتی و تعلیمی میباشد و در جهتگیری صحیح  انسان تاثیر بسزایی دارد. دعای ندبه از نظر عاطفی و علمی، امام شناسی و عبادی و سیاسی و… جایگاه ویژه و ترکیبی زیبا دارد.

 در یک نظر اجمالی میتوان این دعا را در سه بخش اصلی تقسیم بندی کرد:

 ۱- بخش نخست آن بخشی شبیه ایراد خطبه  است که بیش از یک سوم این دعا را تشکیل می‌دهد.  این قسمت با حمد بر خدا بشرح ماجرای انبیاء الهی در عالم ذر و شرط و شروط بمقام نبوت رسیدن  بر اساس زهد،  پرداخته  تا به رسول اکرم (ص) ومعرفی اهل بیت (ع) میرسد

«…انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت  و یطهرکم تطهیرا…» و به جریانات اهلبیت و مزد رسالت پیامبر اشاره کرده «… قل لا اسئلکم علیه اجرا الا الموده فی القربی…» و در ادامه  معرفی علی(ع) را بیان میدارد «…فلمّا انقضت ایّامه …. فقال من کنت انا نبیه فعلی امیره… »

که در این فرازها اعلام موضع و موضعگیری دعا خوان با عبارتهای تولایی، تبرایی،  توحیدی، معادی، همراه با تحلیل و ارزشگزاری صورت میگیرد. در واقع در این بخش خواننده یک سلسله معارف دینی و اصول دینی را بیان می دارد. سپس ذکر مصیبت و روضه خوانی  بر مصائب اهلبیت شروع میشود

«…و الامّه مصره علی مقته مجتمعه علی قطیعه رحمه و اقصاء ولده الا القلیل ممن وفا لرعایه الحق فیهم و قتل من قتل و سبی من سبی و اقصی من اقصی …» 

و دیگران  را هم به گریه و ندبه و ضجّه و عجّه  دعوت میکند

«…فلیبک الباکون و ایاهم فلیندب النادبون و لیصرخ الصارخون و یضج الضاجّون و یعج العاجون…» 

و در ادامه  با فرازهای دلتنگی و  شکوه و شکایت  جستجوی امام و محبوب گمشده دعا کننده شروع میشود

«…این الحسن این الحسین … این بقیه الله .. این مولف شمل الصلاح و الرضا…»  تا در فرازی بنام مادر محبوب میرسد «این ابن النبی المصطفی و ابن خدیجه الغراء و ابن فاطمه الکبری …بابی انت و امّی لک الوقاء و الحمی…» 

و در حقیقت در این عبارتها بحضورمحبوب رسیدن برای خواننده دعا اتفاق می افتد.

۲- قسمت دوم دعای ندبه در حقیقت حضور و زیارت عبد با مولاو عاشق با معشوق  صورت میگیرد و ندبه گر در ابتدا به شیوه خاص و هنرمندانه از راه نزدیک  با محبوبی که بخاطرش دعای ندبه را می خواند، بدون واسطه مناجات را شروع میکند و در این نجوا سی مرتبه با اوصاف مختلف و رمزآلود مولایش  را صدا زده تا جائیکه به  شوری بدل میشود که  آرزوهایش را با مولایش در میان می گذارد

«… لیت شعری این استقرت بک النوی بل ایُّ ارض تقلک او ثری، ابرضوی ام ذی طوی او غیرها…»

و از سختیهای زمانه به مولایش درد دل می کند

«عزیز علیَّ ان تُحیط بک دونی البلوی و لا ینالک منی ضجیج و لا شکوی…»

که نه تنها احوال خود را برای مولایش بیان میدارد بلکه با استعانت برای گریه کردن راهی برای لقاء طلب و پرسش می کند. و نکته قابل توجه اینکه در این فرازها حال و هوای مشتاقان دیگر را هم اظهار میکند که تو آمال و مورد اشتیاق زنان و مردان مومنه و مومن هستی و در اوج عاشقانه های این قسمت  بودن و نشستن در حلقه های نخست در دیدار را آرزو میکند و زمان دیدن لواء النصر  با حسرت از مولا و ارباب سوال میشود.

۳- بخش آخر  قسمت دعایی دعای ندبه است. جمع بندی بسیار عجیبی که خواسته های مهمی در این قسمت طلب میشود که از این فراز آغاز میشود:

«… اللهم انت کشاف الکرب و البلوی…» و در این بخش دعا ، دعا کننده بر پناهندگی خود«…فاغث یا غیاث المستغیثین ..»

و خنکی دل سوخته امام

«…و برد غلیله یا من علی العر ش استوی…»

  وابلاغ  و رساندن تحیت سلام بر امام

« …وبلغ منّا تحیّه و سلاما…»

و نیز تقاضای اتمام نعمت   می نماید

«…و اتمم نعمتک بتقدیمک امامنا…»

و دیگر درخواستها و دعاهایی که هریک متضمن نکته مهم دینی و اخلاقی می باشد در این قسمت دعا خواسته می شود و در آخر طلب سقایت از حوض کوثر و رفع تشنگی ابدی از خداوند رحمان و رحیم مسئلت میگردد

«…و اسقنا من حوض جدّه …ریّا رویّا هنیئا سائغا لا ظمأ بعده یا ارحم الراحمین».

امام صادق (ع) این دعای جامع و کامل را برای تعلیم و تربیت شیعیان و منتظران مرقوم فرمودند تا در دوران غیبت با آموزه هایی که از این دعا کسب می کنند بتوانند انتظار حقیقی را در خود ایجاد کرده و با نهایت شور و شعور و عشق در غیاب امامشان ندبه کنند تا شاید به رحمت خدا غیبت را بظهور تبدیل نمایند.

 

image_pdfimage_print

2 دیدگاه درباره تعلیم و تربیت  در ندبه … قابل نمایش است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

یک آیه تصادفی

إِنَّ إِلَيْنَا إِيَابَهُمْ
To Us is surely their returning;

Alternative content

بایگانی

آمــار

  • کاربران حاضر: 1
  • بازدید امروز: 118
  • بازدید دیروز: 169
  • بازدید هفته: 2,061
  • بازدید ماه: 6,443
  • کل بازدید ها: 737,802
  • کل نوشته‌ها: 898