“من برای اصلاح دین جدم و احیای امر به معروف و نهی از منکر قیام کردم” این صدا چقدر آشناست. انگار که سالهای سال است هر شب و روز در گوشم زمزمه می شود و گویی که خوب صاحبش را می شناسم. دوباره گوش کن. صدا نزدیک تر می شود. دقت کن ببین می شناسی صدا از کیست؟ “اگر دین جدم پیامبر(ص) جز با كشته شدن من استوار نمیشود، پس ای شمشیرها مرا دریابید” نمی دانم. صدا برایم آشناست اما این حرفها را نمی فهمم. نمی شناسم این حرفها از کیست! الله اکبر! برادر این صدای حسین(ع) است!
هان! اي مردمان! علي را برتر بدانيد، که او برترين انسان از زن و مرد بعد از من است…. هرکه با او بستيزد و بر ولايتش گردن ننهد نفرين و خشم من بر او باد. (خطبه ي غديريه)
امام حسن عسکری(ع) می فرمایند: از جمله تواضع و فروتنى، سلام کردن بر هر کسى است که بر او مىگذرى، و نشستن در پایین مجلس است.
امام حسين عليه السلام : مَن أَحجَمَ عَنِ الرَّىِ وَعَيِيَت بِهِ الحِيَلُ كانَ الرِّفقَ مِفتاحُهُ؛ هر كس فكرش به جايى نرسد و راه تدبير بر او بسته شود، كليدش مداراست. بحارالأنوار، ج75، ص128
امام صادق علیه السلام: اَفضَلُ العِبادةُ اِدمانُ التَّفکُّرفی اللهِ و فی قُدرَتهِ؛ برترین عبادت مداومت نمودن بر تفکر درباره خداوند و قدرت اوست. الکافی،ج2،ص55
قالَ الإمامُ أبوالحسن علىّ النقی الهادی (علیه السلام) :لا تَطْلُبِ الصَّفا مِمَّنْ کَدِرْتَ عَلَیْهِ، وَلاَ النُّصْحَ مِمَّنْ صَرَفْتَ سُوءَ ظَنِّکَ إلَیْهِ، فَإنَّما قَلْبُ غَیْرِکَ کَقَلْبِکَ لَهُ. از کسى که نسبت به او کدورت و کینه دارى، صمیّمیت و محبّت مجوى. همچنین از کسى که نسبت به او بدگمان هستى، نصیحت و موعظه طلب نکن، چون که دیدگاه و افکار دیگران نسبت به تو همانند قلب خودت نسبت به آن ها مى باشد.بحار الأنوار: ج ۷۵، ص ۳۶۹، ح ۴، أعلام الدّین: ص ۳۱۲، س ۱۴٫
اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج
امام حسن عسکری(ع) می فرمایند: خشم و غضب، کلید هر گونه شرّ و بدى است.
امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) فرمودند: «إِنّا غَيْرُ مُهْمِلينَ لِمُراعاتِكُمْ، وَ لا ناسينَ لِذِكْرِكُمْ، وَ لَوْ لا ذلِكَ لَنَزَلَ بِكُمُ اللاَّْواهُ، وَ اصْطَلَمَكُمُ الاَْعْداءُ. فَاتَّقُوا اللّهَ جَلَّ جَلالُهُ وَ ظاهِرُونا.» «ما در رعايت حال شما كوتاهى نمی كنيم و ياد شما را ازخاطر نبرده ايم ، كه اگر جز اين بود گرفتارى ها به شما روى مى آورد و دشمنان، شما را ريشه كن مى كردند . از خدا بترسيد و ما را پشتيبانى كنيد».
امام علی علیه السلام: العِلمُ وَراثَهٌ کَریمَهٌ ، وَ الادابُ حُلَلٌ مُجَدَّدَهٌ ، وَ الفِکرُ مِرآهٌ صافِیَهٌ؛ علم میراث گرانبهائی است و ادب لباس فاخر و زینتی است و فکر آئینه ای است صاف. نهج البلاغه،ص469
امام جواد(ع): بدان که از ديد خداوند پنهان نيستي پس بنگر که چگونه هستي!
امام صادق علیه السلام: فِکرَةُ ساعَةٍ خَیرٌ مِن عِبادَةِ اَلفِ سَنَةٍ؛ یک ساعت اندیشیدن در خیر و صلاح از هزار سال عبادت بهتر است.
پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله : اَوصانى رَبّى بِسَبعٍ: اَوصانى بِالاِْخلاصِ فِى السِّرِّ وَ الْعَلانيَةِ وَ اَن اَعْفُوَ عَمَّن ظَلَمَنى و اُعْطىَ مَن حَرَمَنى و اَصِلَ مَنْ قَطَعَنى و اَن يَكونَ صَمْتى فِكْرا وَ نَظَرى عِبَرا؛ پروردگارم هفت چيز را به من سفارش فرمود: اخلاص در نهان و آشكار، گذشت از كسى كه به من ظلم نموده، بخشش به كسى كه مرا محروم كرده، رابطه با كسى كه با من قطع رابطه كرده، و سكوتم همراه با تفكّر و نگاهم براى عبرت باشد. كنزالفوائد،ج2،ص11
اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج
امام حسن عسکری علیه السلام: لَیسَتِ العِبادَةُ کَثرَةَ الصیّامِ وَ الصَّلوةِ وَ انَّما العِبادَةُ کَثرَةُ التَّفَکُّر فی أمر اللهِ؛ عبادت کردن به زیادی روزه و نماز نیست، بلکه (حقیقت) عبادت، زیاد در کار خدا اندیشیدن است. تحف العقول، ص442
اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج

دروازه فهم

علم، مبحثی است که بخودی خود، بسیار گسترده و عمیق میباشد، و هرگاه بر سر موضوعی بیاید آنرا بسیار ریز مورد بررسی و کاووش قرار می دهد. مثلا: علم فیزیک، علم شیمی، علم دعا، علم ارتباطات و….اما در اینکه سزاوار است انسان بسراغ چه علمی رود و کدام علم مناسب انسان است، حضرت علی (ع) بیان ویژه ای دارند، آن بزرگوار در اینباره که در حقیقت رابطه علم و اهل تقوی  است، چنین می فرمایند:

«وقفوا اسماعهم علی علم النّافع لهم »

« (متقین کسانی هستند )که وقف می کنند گوشهایشان را برای علمی که برایشان منفعت داشته باشد».

 در این روایت دو نکته اساسی بچشم میخورد، “وقف” و “علم نافع”.

…وقف چیزی شدن یعنی مورد استفاده  قرار گرفتن در مورد خاص، یعنی آرام گیری و آماده باش بودن و دوام در کاری، لذا حضرت میخواهد بفهماند که اینان گوششان فقط وقف شنیدن علوم نافع هست و با آن آرام میگیرند و همیشه آماده استماع هستند و در این آمادگی دوام و پایداری دارند و گوششان را برای هزلیات بکار نمیگیرند. گوش انسان دروازه فهم و اندیشه اوست و  استماع یک ابزار مهم در فرایند  تعلیم است و بعنوان  دریچه آگاهیهای انسان بشمار می آید، لذا در استفاده از این نعمت باید دقت نمود که چه ها باید شنیده شود و چه ها نه.

اما منظور ازعلم نافع  از یک نظر علمی است که دو ویژگی داشته باشد: هم بصورت مستقیم لازم و ضروری انسان باشد و هم بصورت غیر مستقیم. بعنوان مثال بصورت مستقیم یعنی  فراگیری علم پزشکی برای درمان بیماریها که ضروریست  و در حالت  غیر  مستقیمش نیز در روح و قلب  تاثیر کند، بطوریکه بر اثر این علم صانعی برای این عالم پیچیده خلقت مفروض گردد و تواضع فکری اتفاق افتد، خلع تکبر شده و قبول ضعف خود به میان آید و همه اینها رسیدن به خشیت مورد نظری باشد که خداوند متعال در قرآن در تعریف علماء فرموده است:

« انَّما یَخشی اللهُ من عِبادِهِ العُلماء»،

که تماما رمز تشخیص علم نافع از غیر نافع می تواند قرار بگیرد.

و با این سیر هر کسی با هر  موضوع علمی میتواند در ردیف علما قرار گیرد؛ خواه علم فیزیک باشد، خواه ریاضی خواه علم دین و دعا و اصول و عقاید. علاوه بر موارد فوق که تاثیرات غیر مستقیم علم محسوب میشود ویژگیهای خاصی هم در اثر علم نافع در انسان پدید می آید، چنین عالمی:

  بیشتر از عوام  به قوانین الهی احترام میگذارد.

  بیشتر از عوام به مرز جهلش با علم پیامبر و امام آگاهی پیدا می کند.

  کمتر از عوام  و یا بهیچ عنوان تظاهرات مذهبی و علمی از خود بروز نمی دهد.

  بیشتر از عوام  فرائض و مستحبات  برایش اهمیت پیدا میکند.

  بیشتر از عوام  به حرفهای متخصصین در علوم دیگر اعتماد میکند.

  بیشتر از عوام به زمان و فرصت اهمیت میدهد.

  بیشتر از عوام  به حلال وحرام توجه میکند.

  بیشتر از عوام اشتباه پذیری و خطا پذیریش دیده میشود.

  بیشتر از عوام اعتراف به جهلش دارد.

  بیشتر از عوام سختیها در نظرش  آسان میشود.

  بیشتر از عوام آمادگی پذیرش دانش نو و نظرهای نو و تازه و بدیع را دارد.

  بیشتر از عوام شنواتر است .

  قبل از عوام برای این حدیث استثناء میشود: «النَّاسُ أعدَاءُ مَا جَهِلُوا».  ( برای برائت بیشتر از دشمنان ولایت بد نیست این نکته نیز ذکر گردد که چون مردم کوفه عوام بودند و دنبال علم نافع نشدند در مواجهه با علم و فقاهت علی (ع) از شدت تعجب و نادانی و دشمنی خود با آنچه نمیدانستند، چنین می گفتند: قتل الله ما افقه).

  قبل از عوام و با سخن و توضیح کمتر متوجه اشارات و تذکرها میگردد.

  بیشتر از عوام دین را با جان و دل قبول می کند.

  بیشتر از عوام  حال ندبه و گریه دارد.

  براحتی میپذیرد که نماز شب قبل از آخرت برای دنیایش مفید است .

  بیشتر از عوام شیفته امامان میگردد وبساحت مقدس آنها خدمت میکند.

  با هر سخنی تغییر موضع نمیدهد، بلکه برخورد نقادانه داشته  و دلیل و استدلال مطالبه می کند.

  همچنانکه از کنار مباحث علمی مادی بی تفاوت و بی فهم نمیگذرد، از کنار آیات قرآن هم بدون فهم، نمی گذرد.

  به نسبت آگاهیهایش به جهل خود بیشتر معترف شده  و توسل و اعتصامش بخدا و اولیای الهی بیشتر میگردد.

و ….

ناگفته نماند دانشمندی که علم و دانشش او را ملبس به این ویژگیها نکند، نه تنها اعتماد مردم سلب شده بلکه نسبت به دانش او نیز بی اعتنایی بوجود خواهد آمد، لذا اگر آفتی از جانب علماء به دین برسد، غیر قابل جبران تر است از ضربه ای که از طرف عوام الناس می رسد. عالمی که علمش او را به کرنش و سجده وادار نکند و بر عکس غرور و عجب او را فرا گیرد، مستحق عذابی است که در ادامه اش این کلام کنایه ای  را از ماموران عذاب میشنود: «…ذُق انّکَ انت العزیز الکریم»

اما اهل مدینه و کوفه و آنانی که تا امروز امام را مهجور و غریب ساخته اند بجای وقف استماع خود بعلم نافع از طرف دانا و عالم آسمانها و زمین، اهل استماع حرف باطل شدند و حضرت زهرا (س) در خطبه فدکیه درمورد آنها چنین بیان فرمودند: «… مَعاشِرَ الْمُسْلِمینَ الْمُسْرِعَهِ اِلى قیلِ الْباطِلِ…» «ای گروه مسلمین سرعت گیرنده بسمت حرفهای باطل شدید….» و در ادامه صحبتهایشان هم نتایج این لغویات و سرعت گرفتنهایشان را که هلاکتی ابدی است به آنها روشنگری فرمودند اما چنان فریفته لغویات شده بودند که فقط لحظاتی از حرفهای حضرت متاثر گشتند، سپس چون لغویات قلبها و چشم و گوشهای آنان را کر و کور و لال ساخته بود:«.. لهم قلوب لا یفقهون بها لهم اذان لا یسمعون بها لهم اعین لا یبصرون بها…» به اضلّ زندگی گرفتار شدند.

پس نتیجتا اهل تقوی و مومنین برجسته همیشه دنبال علم نافع هستند و این علم با اثرات مستقیم و غیر مستقیم آنها را به قرب الهی و اولیای الهی رسانده و سعادت دنیا و عقبایشان را تامین میکند.

image_pdfimage_print

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

یک آیه تصادفی

مَتَاعٌ قَلِيلٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
For them there is some enjoyment, but the punishment is painful.

Alternative content

بایگانی

آمــار

  • کاربران حاضر: 1
  • بازدید امروز: 189
  • بازدید دیروز: 220
  • بازدید هفته: 2,403
  • بازدید ماه: 10,308
  • کل بازدید ها: 779,395
  • کل نوشته‌ها: 906