سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

اثری گرانقدر و باارزش

image_pdfimage_print

در دوران امام سجاد (ع) در سایه حکومت شوم اموی، اکثر ارزشهای دینی دچار تحریف شده بود و تربیت دینی مردم بسیار تنزل یافته و ارزشهای جاهلی رفته رفته احیا گشته و احکام دین و شریعت به دست فراموشی سپرده می شد. و خطراتی چون فرهنگهای جاهلی و بیگانه و عافیت طلبی منفی، اسلام را شدیدا تهدید می کرد. امام سجاد (ع) با یک حرکت جهادی رسالت خود را آغاز نمود و بار دیگر توجه جامعه را به معارف دینی جلب فرمود. آن بزرگوار در قالب دعا و نیایش به مبارزه با باطل برخاست و از این سلاح برای بیان عقاید اسلامی استفاده نمود.

کتاب صحیفه سجادیه که مشتمل بر دعاهای آن بزرگوار است، وسیله موثری در آشنایی و تقویت معرف اسلامی می باشد و بدلیل ریشه در کلام الهی داشتن، منبع بسیار متقنی است که در زمینه های اعتقادات و اخلاقیات میتوان به آن کتاب شریف مراجعه نمود.

از دعاهای مهم این کتاب، دعای مکارم اخلاق می باشد. حضرت امام سجاد(ع) دربیشتر فرازهای این دعا، به حیات اجتماعی و ارزشهای اجتماعی پرداخت نموده است و این ناظر بر اهمیت جامعه بشری و تعهد انسان نسبت به آن و بیان نوع ارزشهایی است که باید در آن جامعه حاکم باشد.

حضرت در فرازی از این دعا چنین به درگاه خدا عرضه میدارد:

«اللهم….وَ أَجْرِ لِلنَّاسِ عَلَى یَدِیَ الْخَیْر…»

« خداوندا….و بدست من، در حق مردم کارهاى خیر جارى کن…»

یا فراز دیگری از دعا که اشاره به چالشهای اجتماعی داشته و در واقع به خواسته فرد از جامعه مربوط می شود:

«…وَ أَبْدِلْنِی مِنْ بِغْضَهِ أَهْلِ الشَّنَآنِ الْمَحَبَّهَ…»

«…و بدل بفرماى کینه ‏توزى دشمنان مرا به محبت‏…»

چرا که دشمنی و خصومت جز در تنزل نیرو و کاهش و تضعیف روح جمعی اثری ندارد.

و در فرازی دیگر به یک بیماری مهلک اجتماعی اشاره نموده و چنین دعا می فرماید:

«… وَ مِنْ حَسَدِ أَهْلِ الْبَغْیِ الْمَوَدَّهَ…»

«…حسد حسودان مرا به مودت بدل فرما…»

نخستین و اصلی ترین اثر این بیماری و رذیله، نگرانی و ایجاد نا امنی می باشد.

همچنین حضرت به مسئله دشمنی نزدیکان با هم توجه داشته و در قالب دعا چنین می فرماید:

«…وَمِنْعَدَاوَهِالْأَدْنَیْنَ الْوَلاَیَهَ وَ مِنْ عُقُوقِ ذَوِی الْأَرْحَامِ الْمَبَرَّهَ…وَ مِنْ حُبِّ الْمُدَارِینَ تَصْحِیحَ الْمِقَهِ..»

«…و دشمنى نزدیکان را به دوستى، و کژتابى خویشاوندان را به نیکخواهى مبدل ساز… و دوستى ناپایدار مجامله‏ گران را به دوستى پایدار (تبدیل فرما)…»

و چقدر مساله اصلاح میان مسلمان و حل اختلافات مهم می باشد که امام سجاد (ع) توفیق اینکار را از خدا با فرازهای زیر طلب می نماید:

وَ إِطْفَاءِ النَّائِرَهِ… و (توفیق) خاموش کردن آتش دشمنى
وَ ضَمِّ أَهْلِ الْفُرْقَهِ و به هم پیوستن تفرقه جویان
وَ إِصْلاَحِ ذَاتِ الْبَیْنِ‏ و آشتى دادن خصمان(عنایت بفرما)

فرازهای اجتماعی دعای مکارم بسیار دقیق و ظریف و در بیشتر آن مسائلی مورد توجه و طلب فرار گرفته است که درموفقیت و رشد و کمال جامعه نقش بسیاری دارند، مثلاً:

سبقت در فضیلت و ایثار

«السَّبْقِ إِلَى الْفَضِیلَهِ وَ إِیثَارِ التَّفَضُّلِ » 

ادب و اخلاق اجتماعی

«…وَ مَا أَجْرَى عَلَى لِسَانِی مِنْ لَفْظَهِ فُحْشٍ أَوْ هُجْرٍ أَوْ شَتْمِ عِرْضٍ أَوْ شَهَادَهِ بَاطِلٍ أَوِ اغْتِیَابِ مُؤْمِنٍ غَائِبٍ أَوْ سَبِّ حَاضِرٍ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِکَ‏…»

«…بار خدایا هر ناسزا و لغو و دشنام در آبرو، یا شهادت باطل، یا غیبت مؤمن غایب یا ناسزا به حاضران و از این گونه که اهریمن بر زبان من می افکند، از من دور بدار…»

انجام نیکی در برابر بدی

«…وَ سَدِّدْنِی لِأَنْ أُعَارِضَ مَنْ غَشَّنِی بِالنُّصْحِ…»

«… و رستگارى بخش مرا تا کسى را که با من ناراستى کند، به اخلاص پاسخ دهم…»

انجام مسئولیت به بهترین نحو ممکن

«…وَ سُمْنِی حُسْنَ الْوِلاَیَهِ …»

«…و بر آنم دار که هر کار که می ‏کنم نیکو به انجامش رسانم….»

اینها همه و همه مواردی در کسب معرفت و شیوه زیست صحیح و داشتن سبک زندگی اسلامی هستند که امام سجاد (ع) با روش دعا به مردم آموخته و ضمن تعلیم اصول اعتقادی و اخلاقی، انسان را ترغیب به داشتن ارتباط با خداوند متعال می نماید و روش ایجاد این ارتباط را نیز با مدل شروع و پایان و مضمون دعاها به انسان می آموزد.

آری کتاب «صحیفه سجادیه» اثر گرانقدر و ارزشمندی است که در این میان کتب شیعی جایگاه خاصى دارد و اهل‌بیت عصمت، پیوسته مواظبت و مراقبت از این کتاب را به دیگران توصیه می فرمودند که بجاست توجه ویژه داشته و روزانه سطوری از این کتاب، مورد تامل قرار گیرد.

th.jpg5