سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

احکام ماندگار

image_pdfimage_print

یکی از احکامی که خداوند متعال به عنوان حکم ثابت در قرآن بیان و همه مردم اعم از زن و مرد را نسبت به آن تشویق فرموده است مسأله هجرت می باشد «مَنْ یُهاجِرْ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ یَجِدْ فِی الْأَرْضِ مُراغَماً کَثیراً وَ سَعَهً وَ مَنْ یَخْرُجْ مِنْ بَیْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ یُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحیماً»

«هو کسى که در راه خدا از وطن چشم مى‏پوشد و مهاجرت مى‏کند، اگر به موانعى بر مى‏خورد به گشایش‏هایى نیز بر خورد مى‏نماید و کسى که هجرت‏کنان از خانه خویش به سوى خدا و رسولش درآید و در همین بین مرگش فرا رسد، پاداشش به عهده خدا افتاده و مغفرت و رحمت کار خدا و صفت او است‏».

«هجرت»، گسستن پیوندها و دوری گزیدن و نیز به معنای راهی شدن و کوچ کردن معنا شده است، که با این تعریف « مهاجر» کسی است که برای هدف والای خود از خانه و شهر و دیار خود گسسته و جدا از وابستگیها و پیوستگیها، راهی سرزمینی دیگر می‌گردد و همه توانائیش را در این راه به کار می بندد . ومعنای دیگر اینکه، هجرت حرکت برای شناختی دیگر از جهان است. از نظر دینی “هجرت” نخستین گام بلند است که انسان برای حفظ ایمان خود در شرایط سخت برای سرنوشت‌سازی خود برمیدارد. نمونه قرآنی فرد مهاجر، زنی بنام “هاجر” می باشد که از دنیای حسادت سارا دور شد و به سرزمینی بی آب و گیاه و خشک و تفدیده کوچ کرد. و نمونه دیگر برای هجرت از دیدگاه قرآن، هجرت پیامبراسلام (ص) بدستور خداوند متعال می باشد که به عنوان مبدأ دوران نیز مطرح گردید«وَاصْبِرْ عَلی ما یَقولونَ وَاهجُرْهُم هِجراً جَمیلاً » «برآنچه می گویند شکیبا باش و از آنان بگونه ای شایسته دوری گزین.»
آیات فراوانی در قرآن به این مساله مهم اشاره دارد که می توان هجرت را پایه ای استوار و مقدس برای ایمان دانست که با برپا نمودن این پایه درهای رحمت الهی بر روی انسان گشوده شده و داخل در خیل رستگاران میگردد. چنانچه هنگامی که هاجر به هجرت دست می‌زند، خداوند بخاطر کوشایی و شکیبایی(سعی) او به او فرزندی به نام اسماعیل می‌بخشد.آری هجرت نبرد مقدس با نیروی مقدس است که مهاجر در راه حفاظت از هدف مقدس خویش به آن روی می آورد. و موهبتها و هدایتهای الهی را شامل حال خود میکند و بر خود بقاء می بخشد.
از منظر دیگر هجرت به معنای دوری از گناه و سیئه معنا شده است و نیز هجرت در اندیشه های نو به سیر انفسی و آفاقی نیز اطلاق می شود که از راههای مهم خداشناسی می باشد. و انسان با این نوع هجرت با نگرشی باز به محیط پیرامون خود ، نشانه‌هایی از خداوند یافته و برای رهیافت به پرتوهایی از صفات خدا به هجرت درونی و برونی می پردازد.

با توجه به مطالب فوق روشن میگردد که بحث اساسی در مسأله هجرت رهایی از اسارت و قید وبند و ذلت دنیا و ما فیها و رسیدن به آزادی و کرامت و حریتی است که خداوند برای انسان ارزانی داشته است. توجه به هجرت پیامبر(ص) و نمونه های قرآنی بر این مطلب صحه خواهد گذاشت . که اگر این نوع هجرتها از اهل ایمان اتفاق بیفتد دنیا مدینه ی فاضله ای خواهد شد که همه در آرزویش بسر میبرند. لذا در هجرت فقط تغییر مکان واز جایی به جای دیگر نقل مکان کردن نیست؛ بلکه ترک رذایل اخلاقی و صفات مذموم خود هجرتی مهم است.
پس هجرت فقط یک حادثه تاریخی نیست و همچنان حکم ماندگاری است که آثار و نتایجش در صورت توفیق و عمل نصیب انسان میگردد. پیامبر بزرگ اسلام می فرماید:
«الهجره هجرتان: احداهما ان تهجر السیئات والاخری ان تهاجر الی الله تعالی و رسوله و لاتنقطع الهجره ما تقبلت التوبه»« هجرت دو گونه است: یکی از آن ها اینکه از بدی ها دوری کنی و دیگری آن است که به سوی خداوند متعال و رسولش هجرت کنی، و تا زمانی که توبه پذیرفته می شود هجرت قطع نمی شود.»
حضرت محمد باقر علیه السلام می فرماید: «من دخل فی الاسلام طوعا فهو مهاجر»« هرکس داوطلبانه به اسلام در آید، مهاجر است.» و نیز حضرت علی (ع) در اهمیت ولایت پذیری و شناخت حجت خدا درخطبه ۱۸۹ نهج البلاغه می فرماید: «نام مهاجر را بر کسی نمی توان گذارد جز آن کس که حجت خدا را بر روی زمین بشناسد بنابراین آنکس که حجت خدایرا شناخت و به آن اقرار نمود او مهاجر است….».
و در روایتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود:

«اشرف الهجره ان تهجر السیئات» «بهترین هجرت آن است که از گناهان هجرت کنی.»

در طول تاریخ شخصیتهایی چون «فضیل بن عیاض» «بشر حافی» وجود داشتند که با تلاش و جدیت و تصمیم راسخ خود با هجرت از گناهان و اشتباهات خود در ردیف مهاجران الی الله قرار گرفتند و عاقبت به خیر گشتند.
«… از سر نفس گذشتن سفر مردان است»
کوتاه سخن اینکه اگرانسان در چگونه زیستن خود به دنبال حجت روی زمین باشد و هماهنگ بافرامین حجت های پروردگار عمل کند و غرایز و تمایلات نفسانی خویش را تعدیل نماید در حقیقت بر خواسته های خود پشت پا زده و در جمع مهاجرانی خواهد بود که نه در ظاهر بلکه در باطن از عالم سفلی به عالم ملکوت و علیا هجرت نموده و به مقربان و اولیای الهی خدا می پیوندد که جایگاه اصلی او همانجاست و این یکی از وظایف اصلی منتظران ظهور حضرت بقیه الله می باشد و شرط وصال:
سفر از خویش نکردم که رهم دور افتاد ؛ ورنه تا کعبه وصل تو نباشد راهی