سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

اربعین و اتمام بهت و ضلالت

image_pdfimage_print

زیارت اربعین از زیارتنامه های معتبری است که با عنایت و درنگ ویژه به مضامین این گوهر عظیم،که حاکی از الفاظ و واژه ها و جملات زیبا و پر معنای امام جعفرصادق(ع) می باشد، حقایقی را که در خود جای داده است را می توان به دست آورد.

در این زیارتنامه از علل و اسرار و رازهای قیام امام حسین(ع) سخن به میان آمده و سند معتبر شیعه برای بیان ماهیت نهضت و انقلاب حسینی (ع) می باشد. این زیارتنامه را امام صادق(ع) به شخصی به نام “صفوان بن مهران اسدی” آموزش داد و او نیز برای بهره مندی پیروان و شیعیان به درستی آموخت و سپس نقل نمود.
از جمله پرسش هایی که در این زیارتنامه برای عاشورائیان و رهپویان زینبی پاسخ داده شده، هدف و انگیزه حضرت و علل قیام ایشان با فراز زیر می باشد:

«… بذل مُهجَتَهُ فیک لیستنقذ عبادَک مِن الجهاله و حیره الضلاله… »
…حسین بن‌علی خون دلش را در راه تو داد تا بندگانت را از جهالت و نادانی و سرگردانی و گمراهی برهاند…

بحث هدایت و ضلالت، از موضوعات مهم می باشد که در شئون انبیاء و اولیای الهی وجود دارد. و هدف از ارسال رسل و نصب اولیاء الهی به منصب امامت، هدایت انسان ها و رهایی آنها از ضلالت می باشد. اما در اینکه ضلالت چیست و عوامل گمراهی در چه چیز می‏ باشد و راه گریز از آن چیست؟ مطالب و مباحث بسیاری شده است.
معنای ضلالت وقتی در برابر هدایت قرار گیرد مفهوم روشن‌ تری می یابد و راه گمراهی یعنی راهی غیر از هدایت و افتادن در مسیری که هرگز آن طریق به مقصد و هدف نمی‌رسد. واژه ضلالت، متضمن نوعی تحیّر و سرگردانی است و «ضال» به کسی گفته می‏ شود که مقصود و مطلوبش از او پنهان شده باشد به عبارت دیگر گمراهی و ضلالت، فقدان هدایت است.
لازم به ذکر است که هدایت و گمراهی هر دو امر اختیاری است و هرکس اختیاراً در معرض هدایت قرار گرفته و یا به گمراهی می افتد.
از عوامل و زمینه های گمراهی و ضلالت به موارد زیر می توان اشاره کرد:
۱- فسق و اسراف

«کذلک یضلّ الله من هو مسرف مرتاب»

(غافر/ ۳۴)

این آیه بیانگر علت ضلالت و بدین معناست که اضلال خدا بر اثر فسق فاسقان است.
۲- نفاق محرومیت از هدایت الهی و افتادن در قعر ضلالت
۳- لجاجت و غور در ضلالت
عناد و لجاجت راز هدایت ناپذیری است که خداوند، به کیفر عنادشان،بر دلها و گوشهایشان مهر زده و بر دیدگان آنان نیز پرده ای کشیده که نه حق را می فهمند و نه آن را می بینند و نه از راهنمای مهربان صدای هدایت می شنوند.
۴- حاکم گمراه
۵- دور افتادن از قرآن و عترت
۶- بیرون رفتن از حد اعتدال
یکی از عوامل گمراهی انسان تندروی و کندروی بی جا و بیرون رفتن از حد اعتدال است لذا در کلمات امیرمؤمنان (ع) آمده:

«الیمین و الشمال مَضلهٌ و الطریق الوسطی هی الجاده»

یعنی گرایش‌ های افراطی و تفریطی سبب گمراهی انسان می‌شود و راه اعتدال طریق مستقیم هدایت است.

ضلالت و سقوط در کژراهه، پیامدهای شومی هم در بر دارد، از جمله:
۱- لعنت خدا و فاصله گیری از رحمت الهی
چنانچه کسی بیراهه را آگاهانه در پیش گیرد و صراط مستقیم را کج کرده و جهانی که بر پایه توحید و عدل اداره می شود را شرک آلود نموده و به تفرقه و قهر و ستم رو آورد، و از فرصت های خدادادی بهره نگیرد و پرده پوشی های ستار العیوب را غنیمت نشمرد و از گناه توبه نکند،خداوند نظر هدایتی خود را از او می گیرد و آنگاه که رحمت خدا از چنین کسی باز گرفته شود ،بهره ای جز لعنت خدا برایشان نخواهد بود.

«فأذّن مؤذّن بینهم ان لعنه الله علی الظالمین* الذین یصدّون عن سبیل الله و یبغونها عوجا و هم بالاخره کافرون»

(اعراف / ۴۴ و ۴۵)

«پس ندا دهد ندا دهنده ای بین ایشان که لعنت خدا بر ظالمین باد * همان هایی که مانع راه خدا شدند و آنرا کج خواستند و ایشان در آخرت از کافرینند».

۲- ضیق صدر(که خود مجموعه رذایل اخلاقی است)

فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً کَأَنَّما یَصَّعَّدُ فِی السَّماءِ کَذلِکَ یَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذینَ لا یُؤْمِنُونَ»

(انعام/۱۲۵)

« آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند ، سینه اش را برای (پذیرش) اسلام، گشاده می سازد و آن کس را که بخاطر اعمال خلافش بخواهد گمراه سازد، سینه اش را آن چنان تنگ می کند که گویا می خواهد به آسمان بالا برود این گونه خداوند پلیدی را بر افرادی که ایمان نمی آورند قرار می دهد».

آری حضرت ابا عبدالله با حرکت تاریخی و شهادت خود و اسارت اهل بیتش خواست تا بشر را از جهالت و حیرت گمراهی برهاند و راه سعادت و رستگاری را برای او نشان دهد. و از اینروست که شیعه همیشه و در تمامى روزهاى سوگوارى حضرت سید الشهداء (ع) از آن جمله روز اربعین آن حضرت، در زیارت و اقامه ماتم و عزادارى همت و تلاش می نماید و برماست که نگذاریم آثار نهضت‏ حسینی (‏ع) فراموش شود و در قدردانى و شرکت در هدف آن حضرت کوتاهى نورزیم و بدین وسیله شاید بتوانیم قدمی در ظهور منتقمش برداریم.