سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

اربعین و فرهنگ لبیک

image_pdfimage_print

از جمله الفاظ و فرهنگ معروفی که در جامعه علی الخصوص جامعه شیعی مغفول می باشد

فرهنگ لبیک است. “لبیک” از واجبات عمل حج می باشد:

لبیک اللهم لبیک
لبیک لاشریک لک لبیک
ان الحمد و النعمه لک و الملک
لا شریک لک البیک

که برخی از مراجع معزز حداقل یکبار گفتن آنرا واجب و برخی دیگر احتیاطا سه مرتبه نیز مطرح کردند، که اگر گفته نشود عمل باطل میباشد.
“لبیک” یعنی موافقت کردن با چیزی و این مفهوم بارمخصوصی دارد که در دیگر الفاظ نیست، بعبارت دیگر لبیک یعنی پذیرش امر یا قبول آن همراه با سه عنصر :
 تکریم
 تعظیم
 تجلیل
پس لبیک یعنی قبول دعوت همراه با “تکریم” و “تعظیم” و “تجلیل” که هرکدام معانی متفاوت دارند.و زمانی این لبیک گفته میشود که مخدومی خادمی را دعوت کند، لذا به دعوت شدن منصور توسط ناصر لبیک گفته نمیشود. پس مخدوم زمانیکه خادم را دعوت می کند پذیرفتن دعوت خادم از سوئی مخدوم با آن شرایط سه گانه لبیک است.

تکریم یعنی گرامی داشتن، یعنی اختصاص دادن کسی به شرافتى است که در دیگران نیست. یعنی ارائه‌ی خدمات مناسب، در سریعترین و کمترین زمان.

“تعظیم” یعنی مهم شمردن همراه با خضوع.

و “تجلیل” یعنی توجه به قهر و حبّ کسی که به امر آن لبیک گفته میشود. بعبارتی لبیک گوینده بداند چه چیزهایی مورد قهر دعوت کننده است و چه چیزی مورد حبّ و مهر او.
لبیک بمعنای دیگر حالت ذلت تضرع و زاری است، یعنی ذلتی که زاری و تضرع دارد،بعبارتی کرامت و جلالت و عظمت مخدوم، خادم را به تضرّع و زاری وادارد.
از دیگر موارد کاربردی لبیک پذیرش دعوت خادم از سوی مخدومی که مورد “محبت” خادم است. و ناگفته نماند که لبیک هم از طرف خادم زمانی باید گفته شود که مخدوم لبیک خادم را بشنود.
اماریشه قرآنی لبیک از کلمه لبّ و الالباب است که از خانواده لبیک میباشند، “لبّ” بمعنای اخلاص، خالص و خالصانه که در لبیک این خلوص وجود دارد.
نکته دیگر در باب لبیک اینکه، عینیت لبیک شادی و نشاط است، بدینگونه که لبیک یعنی آغاز حرکت جدید همراه با نشاط،و معنی از جهت مناسکی برای واژه لبیک مطرح است، برای روشن شدن مطلب توجه به این مثال ضروریست، لبیک در اعمال حج بدینگونه است که بعد از احرام درمسیر حرم لبیک می گویند ام در حرم نمیتوان لییک گفت که حرام است، در طواف هم نمیتوان لبیک سر داد، ونیز در مسیر عرفات هم لبیک گفته میشود، اما در صحرای عرفات دیگر حاجی به گفتن لبیک مجاز نیست.
لبیک به منزله الله اکبر در نماز است که با هر الله اکبری یک عمل دیگر در نماز انجام می یابد، با الله اکبر  رکوع رفته با هر الله اکبری سجده انجام شده و دیگر رکنهای نماز بجا آورده میشود. یعنی با هر لبیک یک حرکت جدید در نماز صورت میگیرد. در مسیر زیارت هم هر لبیک باید حرکتی دیگر باشد. اگر این نوع لبیک گویی فرهنگ سازی شود، در حقیقت آماده سازی برای خدمت بساحت حضرت حجت (ع) انجام می یابد. لبیک شور و نشاط و ایثار و محبت دارد…یاران حضرت اباعبدالله چنین لبیکی گفتند و سپس در مراحل بعدی حماسه آفریدند.
پس لبیک در حوزه خدمت به امام معصوم خدمت همراه با سهعنصر تکری، تعظیم و تجلیل، یعنی حرکت آفرینی و آغازحرکتی جدید، حتی حرکت فکری همراه با شور و نشاط، یعنی اعلام آمادگی و ایثار و فداکاری و سر دادن در راه مخدوم.
از جمله شعارهای مرسوم در زیارت اربعین که هم جنبه اجتماعی زیارت است و هم جنبه معنایی آن، سر دادن ندای لبیک توسط زائران حضرت است، که اگر این مفاهیم در آن “لبیک” ها باشد، آنی که هدف و فلسفه زیارت اربعین است قطعا اتفاق خواهد افتاد.

لبیک یا حسین