سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

امام رضا(ع) استاد درس امامت

image_pdfimage_print

در طول حیات تک تک امامان معصوم(ع) اتفاقات ویژه و خاصی افتاده و آن امر و اتفاق موجب توصیفی خاص از آن حضرت شده است. در زمان امام رضا(ع) نیز اتفاقات مهمی رخ داده، مثلاً جریان آهو و نجات آن حیوان و ملقب شدن حضرت به “ضامن آهو”، یا بحث ولایتعهدی و رضایت همه ی مردم به ولیّ عهد شدن ایشان که این مورد را علت مسمی شدن به اسم “رضا” بیان کرده اند. اما یکی از القاب ایشان “عالم آل محمد” می باشد که یک وجه استفاده از این لقب، معرفت دادن مردم به مورد مهمی است که بیشتر در قالب الفاظ و به صورت تعلیمی در فرمایشات ایشان وجود دارد، به عبارتی چنین می توان گفت:یکی از مهمترین موضوعاتی که در کلام امام رضا(ع) بیشتر از کلام سایر امامان معصوم(ع) به چشم می خورد، پرداخت صریح و شفاف به موضوع اساسی امامت و شناساندن امام در قالب ها و در شرایط متفاوت است که در واقع از جهاتی می توان گفت شاید این کار از ماموریت های ویژه ی حضرت در طول امامتشان بود. البته برای لقب “عالم آل محمد” وجه تسمیه ی دیگری نیز وجود دارد آن هم توصیه مردم از طرف امامان قبل به فراگیری ادیان از امام رضا(ع) هست که خود بحث دیگری دارد.

حدیث های مختلفی برای بیان مقام و شئون امامت از آن بزرگوار در کتاب های مرجع و روایی معتبر شیعه وجود دارد، که از جمله ی این روایات می توان به حدیث معروف “سلسه الذهب” و یا حدیث مفصل و معروف در تعریف امام که فرمودند:

« الْإِمَامُ کَالشَّمْسِ الطَّالِعَهِ لِلْعَالَمِ وَ هِیَ بِالْأُفُقِ بِحَیْثُ لَا تَنَالُهَا الْأَیْدِی وَ الْأَبْصَارُ الْإِمَامُ الْبَدْرُ الْمُنِیرُ الْإِمَامُ الْأَنِیسُ الرَّفِیقُ وَ الْوَالِدُ الشَّفِیقُ وَ الْأَخُ الشَّقِیقُ وَ الْأُمُّ الْبَرَّهُ بِالْوَلَدِ الصَّغِیر..الْإِمَامُ وَاحِدُ دَهْرِهِ لَا یُدَانِیهِ أَحَدٌ وَ لَا یُعَادِلُهُ عَالِمٌ وَ لَا یُوجَدُ مِنْهُ بَدَلٌ وَ لَا لَهُ مِثْلٌ وَ لَا نَظِیرٌ…وَ تَصَاغَرَتِ الْعُظَمَاءُ وَ تَحَیَّرَتِ الْحُکَمَاءُ وَ تَقَاصَرَتِ الْحُلَمَاءُ وَ حَصِرَتِ الْخُطَبَاءُ وَ جَهِلَتِ‏ الْأَلِبَّاءُ وَ کَلَّتِ الشُّعَرَاءُ وَ عَجَزَتِ الْأُدَبَاءُ وَ عَیِیَتِ الْبُلَغَاءُ عَنْ وَصْفِ شَأْنٍ مِنْ شَأْنِهِ أَوْ فَضِیلَهٍ مِنْ فَضَائِلِهِ فَأَقَرَّتْ بِالْعَجْزِ وَ التَّقْصِیرِ وَ کَیْفَ یُوصَفُ لَهُ أَوْ یُنْعَتُ بِکُنْهِهِ أَوْ یُفْهَمُ شَیْ‏ءٌ مِنْ أَمْرِهِ أَوْ یُوجَدُ مَنْ یُقَامُ مَقَامَهُ»

( کافی/ج ۱/ص۱۹۷)

«امام مانند خورشید طالع است، عالم از نور امام جلال پیدا می‌کند و زیبا می‌شود، امام در افقی است که هیچ دستی به او نمی‌رسد. چشم‌ها هم به او نمی‌رسند، امام مانند ماه منیر است؛امام مانند دوست انیس و مونس آدم است، مانند پدرِ شفیق و دلسوز و مهربان است(نه پدر بی‌تفاوت) امام مانند برادرِ بسیار صمیمی است، امام مانند مادرِ مهربان نسبت به طفل شیرخواره است؛ امام یگانۀ روزگار خودش است. هیچ‌کس نمی‌تواند به مقامش نزدیک شود و هیچ‌ کسی معادل او نخواهد بود و بدلی برایش پیدا نمی‌شود و نظیری ندارد؛کسانی که آدم‌های با عظمتی هستند، در مقابل عظمت امام کم می‌آورند، حکما در امر امام متحیّر می‌شوند. افراد حلیم(که حلم لازمۀ علم است) نمی‌توانند امام را بفهمند و خطبا زبانشان بند می‌آید. متفکّرین نمی‌توانند بفهمند و زبان‌بازان حرفه‌ای وقتی به امام می‌رسند لال می‌شوند. اهل ادب وقتی به امام می‌رسند و می‌خواهند امام را توصیف کنند عاجز می‌شوند، حتی اگر بخواهند یک شأن از شئون امامت را بگویند، عاجز می‌شوند؛ حال چه‌طور می‌خواهند همۀ وجود و فضایل امام را بفهمند؟!».

این روایات و روایات متعددی در عیون اخبار الرضا(ع) همگی حاکی از این امر مهم و درس امامت ایشان به مردم است که در حیات ایشان به وضوح وجود دارد آن هم در اوج دشمنی حاکم وقت با مسأله ی امامت و ولایت، و حتی به شهادت رساندن پدر بزرگوارشان امام موسی کاظم(ع) توسط هارون ملعون؛ اما حضرت با نهایت شجاعت و صراحت فریاد ولایت سرکشیده و با اقتدار تمام به معرفی اصلی در دین با نام “اصل امامت” پرداخته که جزو مهمترین اصول عقاید شیعه می باشد.

انتقال پیام های ولایی و تبیین و دعوت مردم به امامت با توصیفات عمیق و صریح ازمعارف امامت ، اتفاقی است که در این دوره از حیات امامان بروز و ظهور یافته است.هرچند زمان ولایتعهدی امام رضا (ع) فرصت مناسبی برای تبیین دین و اثبات مقام علمی امام بود، اما متاسفانه با این همه شناخت و بروز حجت از طرف امام و درس امامت از زبان خود امام، مردم عوام آن دوران، هیچکدام هیچ اعتراضی و سوالی نداشتند که چرا با این اوصاف امام رضا (ع) بجای اینکه خود حاکم زمان باشد و والی کلّ، باید ولیّ عهد شود و ولیعهد بماند.

پیامی که در سالروز شهادت امام رضا(ع) با عنایت به عملکرد منحصر بفرد ایشان می توان گرفت، استفاده از فرصت ها و امکان و اماکن و نیز ظرفیت سنجی مردم از حیث پذیرش مطلب، و همچنین شجاعت و صراحت در بیان امور مهم است که باید مورد توجه آنانکه در امر تبلیغ دستی داشته و در این راه اهدافی برای خود تعریف نموده اند، قرار بگیرد، تا در کنار اهمیت دادن به تبیین این امر و موضوع مهم و نیز آشنا شدن با مکانیسم شناساندن امام در جامعه که خود موضوع حساس و مهم است، در راه مقدمه سازی برای ظهور و تبدیل این دنیا به دنیای ظهور قدمی موثر برداشته شود.

images