سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

بصیرت ابوالفضلی

image_pdfimage_print

با ضرس قاطع میتوان گفت معدود افرادی در تاریخ اسلام پیدا شدند که در فتنه ها و آزمونهای پیچیده با بصیرت خود، باطل را با همه فریبندگیش بشناسند وحقیقت را از زیر کفهای باطل ببینند و چون شناگری ماهر خود را به ساحل نجات و فلاح بکشانند.
واژه “بصیرت” یعنی شناخت حق و یقین به حق بودن آن و شناخت باطل و یقین به باطل بودن آن.که با این تعریف انتخاب نوع فعالیتها وگرایشها و موضع گیری مناسب در برابر قرائتهای مختلف دین و نیز درست گزینی درگرفتن اطلاعات و داده ها، از اثرات این ویژگی مهم است. به عبارت دیگر بصیرت، نوعی به کارگیری عقل در مسیر رسیدن به هدفی است که با عزم و جزم روی آن تلاش میشود خداوند متعال در آیه ۱۰۸ سوره یوسف به این حقیقت اشاره می فرماید:« قُلْ هذِهِ سَبیلی‏ أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى‏ بَصیرَهٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنی‏ …» «بگو این راه من است. من و پیروانم با بصیرت کامل، همه مردم را به سوی خدا دعوت می کنیم…». و به نظر می رسد اصلی ترین ثمره آن شبهه شناسی است و توقف در برابر شبهات .
یکی از شخصیت های تاریخ اسلام که صاحب این صفت مهم است و با بصیرت نافذ، در فضای تیره و تاریک فتنه ها، حقیقت را شناخت و از تزلزل دینی رهید حضرت ابوالفضل (ع) می باشد که زندگیش دایره المعارفی است که آگاهانه زیستن را به بشر می آموزد و فرصت دستیابی به حیات ولایی را برای انسان هموار می سازد. امام صادق(ع) درباره ایشان می فرماید: «کان عمّنا العباس بن علی نافذ البصیره صلب الایمان جاهد مع ابی عبدالله و ابلی بلاء حسنا» «عموی ما عباس بن علی(ع) دارای بصیرت دینی و استواری در باور بود، در راه خداوند در رکاب ابی عبدالله جهاد کرد و نیکو آزمایش داد و به شهادت رسید». همچنین در زیارت مخصوص حضرت عباس(ع) هم به همین نکته اشاره می شود که: «اشهدانک مضیت علی بصیره من امرک مقتدیا بالصالحین و متبع اللنبیین» «شهادت می دهم عمر با برکت خود را در بصیرت گذراندی، به صالحان اقتدا و از جمیع انبیا پیروی کردی».
حضرت ابوالفضل العباس علاوه بر اینکه صاحب بصیرت بودند صاحب نافذ البصیره نیز می باشند، یعنی یک نگاه بسیار دقیق و ظریف و تیز، چنانچه وقتی نگاه می کنند تمام فرقه های موجود درجامعه و شاخه های کفر و نفاق را به خوبى ‏شناخته و راه و رسم ولایتمداری را در پرتو آن در پیش می گیرند. در سایه بصیرت بود که حضرت عباس وارد جنگ نشدند چراکه ولایتمدار بابصیرت کسی است که با اطاعت از مولاخواسته‌ها و توانمندی‌‌های خود را تنها در زمان لازم و مناسب و با تشخیص ولی زمانش برای خدمت به اسلام و ولایت به کار گیرد. و شاید لقب «باب الحوائج» هم بخاطر این خصیصه ایشان به او اختصاص یافته است و مقام واسط فیض الهی به ایشان شامل شده است.و این بصیرت بدست نمی آید مگربا اطاعت و توسل به اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام).
از دیگر ویژگیهای ممتاز ایشان اطاعت و بندگى، شجاعت ، وفا و فداکارى می باشد که هرکدام نیاز به بحثهای مفصل دارد. اما ذکر این نکته لازم بنظر میرسد که گاهاً در میان عوام الناس و ناآگاهان چنین صحبت می شود که حضرت عباس به خاطر مسئله عصبیت خونی و نسبی و برادری جان خویش را نثار کردند؛ اما باید گفت که اگر چنین بود هیچ فضیلتی برای ایشان نمی بود چرا که ممکن افرادی بسیار وجود داشته باشند که حاضرند جان خود را برای برادر فدا کنند، لذا اگر حضرت ابوالفضل عظمتی پیدا کردند به سبب معرفت کامل و یقین نسبت به مقام امامت و فداکاری در راه ولایت بود، و نیز ریشه این جانفشانی و دفاع تا آخرین دم از امام زمان خویش را باید دردینداری ایشان یافت که امام(ع) را اولی از خود شمرد و به حکم آیه «النبی اولی بالمومنین من انفسهم» عمل فرمود.
و اکنون تلاش برای یافتن بصیرت و آشنایی به راه و رسم زیست در نظام ولایی و عمیق اندیشى، از نیازهاى مهم براى منتظران سخت کوش است؛ چرا که بصیرت و عمیق اندیشى باعث مى‏شود خطوط فکرى انسان در موقعیت های مختلف منحرف نگشته و در موضع گیری‌ها دقیقا بر صراط مستقیم امامت و ولایت‏ طی مسیر نمایند.