سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

تأملی در مناجات شعبانیه

image_pdfimage_print

مناجات شعبانیه یکی از اعمال وارده در ماه شعبان است که آئینه تمام نمای عرفان حَقّه میباشد و بابی که برای دخول در رحمت الهی در این ماه برای بندگان باز گشته است. این مناجات عاشقانه ی حضرت علی علیه السلام است که برای دلباختگان کوی دوست باقی گزارده و محتوای نجات بخش آن برای آنان که می خواهند از اسارت دنیا و مافیها خلاص گردند بسیار شورآفرین می باشد.مولای متقیان امیرالمومنین علیه السلام در قسمتی از این مناجات چنین نجوا می کنند:«… اِلهی قَدْ جُرْتُ عَلی نَفْسی فِی النَّظَرِ لَها فَلَهَا الْوَیْلُ اِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَها…»«…خدایا اگر در توجه به نفس خویش ستم کردم پس وای بر نفسم اگر تو او را نیامرزی…».
در معارف اسلامی ظلم بر سه نوع تقسیم شده است ظلم بر خدا، ظلم بر خویشتن و ظلم بر مردم که در این قسمت حضرت در واقع ظلم بر نفس را بیان می فرماید.

ظلم به نفس در حقیقت نشناختن قدر و منزلت خویش و اداننمودن حق و حقوق آن است.حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام میفرماید:« ای انسان بهای تو بهشت است به کمتر از آن نفروش». چه بسا انسان به تشکری اخلاص خود را بفروشد و به تکبری، تواضع خود را از دست دهد و به طمعی عزت نفس خود را ارزان فروشد و به مقام و پُست و قید و بندی، حریت و آزادگی خویش را.

تجاوز از فرامین الهی و وابستگی به غیر خدا و شرک و بت پرستی از مصادیق ظلم به نفس است که در مورد بت پرستی باید گفت که بت پرستی منحصر به پیشینیان نیست؛ زیرا بت پرستی حالت پیچیده تری دارد و در حقیقت همان وابستگی افراطی و زیاده روی در گرایش انسان به چیزی است که خوشبختی خویش را در گزاردن سرمایه های گرانبهایی چون وقت و همت و جان…. به پای آن می‌داند و می یابد ومیترسد که اگر از آن محروم گردد، احساس کمبود و پوچی او را از بین ببرد که ممکن است همه در هر برهه از زمان گرفتار این ظلم و بت پرستی مدرن بشوند. و از تبعات ظلم به خویش از دیدگاه قرآن ، گرفتار غم و اندوه شدن ، ذلت و خواری ،خودکشی ، و فروپاشی جامعه می باشد.
در هرحال مصادیق بیشتری برای ظلم به نفس وجود دارد که از مجال این سخن خارج است، اما در آخر برای روشن تر گشتن موضوع مصادیق ظلم های سه گانه رجوع به رساله حقوق امام سجاد علیه السلام و آشنایی با حقوق مطرح شده راهگشا خواهد بود. همدم شدن با مناجات شعبانیه این فرصت را برای انسان فراهم می آورد تا در این ماه شریف و روزهای باقیمانده از خداوند بخاطر تمام خطاها و ظلمها و قصورها طلب بخشش و استغفار نمائیم.