سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

تربیت از منظر امام حسن مجتبی(ع)

image_pdfimage_print

تربیت صحیح فرزندان مسأله ای است که در اکثر جوامع اسلامی و غیر اسلامی مورد اهمیت پدران و مادران بوده و دغدغه این امر آنها را بر آن میدارد تا بدنبال رهنمودهای صحیح و ارزشهای انسانی رفته و با اتخاذ راهکارهای تربیتی، فرزندی رشید و سالم از جهت جسم و روح به بار آورده و سپس به جامعه تحویل دهند.

امام حسن(ع) نه تنها نمونه روشنی از فرزند تربیت یافته و تکامل یافته در خانواده فاطمی و علوی است، بلکه خود تربیت کننده فرزندانی چون قاسم(ع) است که در سایه تربیت امام حسن(ع) در راه ولایت و امامت جان خویش راتقدیم نمودند و اکنون نیز بعنوان اسوه و الگو می درخشند. امام حسن(ع) شخصیت بسیار ارجمندی است که درباره آن بزرگوار، امام باقر(ع) می فرماید:

«ماکلّم الحسین بین یدى الحسن اعظاماً له»

«امام حسین (ع) به خاطر رعایت عظمت امام حسن(ع) هیچ گاه در مقابل سخن او حرفى نمى‏زد».

در بُعد تربیت فرزند، نکات ظریف و زیبا و روان شناسانه در روش تربیتی امام حسن(ع) وجود دارد، بطوریکه ابتدا به بستر ها و زمینه های تربیت پرداخت شده و سپس با روابط عاطفی به رشد و پرورش فرزندان همت گماشته میشود. آن بزرگوار در اهمیت تربیت درونی و زیر ساختی فرد میفرماید:

«عجبت لمن یتفکّر فى مأکوله کیف لایتفکّر فى معقوله فیجنّب بطنه مایؤذیه و یودع صدره ما یردیه؛

تعجب مى‏کنم از فردى که در غذاى جسمانى خود فکر مى‏کند (که سالم و بهداشتى و پاکیزه باشد) اما در غذاى روح و جان خویش نمى ‏اندیشد؟».

از دیدگاه امام حسن(ع) مواردی که سهم مهمی در عرصه تربیت فرزند دارند و در واقع بسترهای تربیتی بشمار میروند، عبارتند از:

والدین؛ که در اهمیتش حضرت د رمناظره ای خطاب به معاویه چنین فرمود: معاویه! چون مادر تو «هند» است و مادر بزرگت «نثیله» مى‏باشد و تو در دامن چنین زنان فرومایه و پست پرورش یافته‏اى این گونه اعمال زشت از تو سر مى‏زند و سعادت ما اهل بیت پیامبر(ص) در اثر تربیت در دامن مادرانى پاک و پارسا همچون خدیجه و فاطمه مى‏ باشد».
رفیق؛ که بی شک رفقا و دوستان نیز عامل تاثیر گزاری مهمی در اخلاق فرزند دارند، در اینمورد حضرت چنین سفارش  میفرماید:« فرزندم! با هیچ کس دوستى مکن مگر اینکه از رفت و آمد (ویژگى‏ هاى روحى، اخلاقى و رفتارى) وى آگاه گردى، هنگامى که دقیقاً بررسى و تحقیق نمودى و معاشرت و دوستى با او را برگزیدى، آن گاه با او بر اساس گذشت و چشم پوشى از لغزش ‏ها و یارى کردن در سختى‏ ها همراه باش».
مربى و معلم سومین و در واقع حساس ترین عامل در تربیت فرزندان مراکز آموزشی و مربیان و معلمانی هستند که والدین فرزندان خود را به آنها می سپارند، و کودکان نیز عمده رفتارهاهای خود را از آنان میگیرند، که در راستای این تاثیرگزاری معلمان حضرت چنین سفارش میفرماید: «کسى که یتیم آل محمد(ص) (دانشجو و دانش ‏آموز دینى) را سرپرستى نماید و به جاى پدر و اولیاء دلسوزش وى را تحت مراقبت خویش قرار دهد، یتیمى که در ورطه جهل و ناآگاهى فرورفته است. چنانچه او را از جهل برهاند و امور مشتبه و به هم آمیخته را براى او توضیح دهد و به تأمین نیازهاى مادى او نیز اقدام نماید فضیلت و بلندى مقام وى (در مقایسه با دیگران ) همچون درخشش خورشید به (سها) و ستاره کم نور است».

اماکن  مذهبی و عمومی از منظر امام حسن مجتبى(ع) آخرین زمینه مهم در تربیت فرزندان، محافل عمومى و مذهبى می باشد. که نمونه بارز این محافل در جوامع اسلامی مساجد هستند که آن بزرگوار در این مورد میفرمایند:«کسى که پیوسته به مساجد رفت و آمد داشته باشد یکى از هشت بهره را نصیب خود خواهد کرد:

  • آشنائى با دوستان جدید
  • استفاده از دانش ‏هاى نو و اطلاعات تازه و نایاب
  • یافتن دلیل محکم و قاطع در راه هدف
  • رسیدن به رحمت مورد انتظار از طرف خداوند
  • آموخته هایی که او را از لغزش و خطاها باز مى ‏دارد
  • آموزش راه هاى صحیح و هدایت بخش
  • ترک گناه از ترس خداوند
  • خوددارى از معصیت به خاطر شرم از مردم و ترس از رسوائى.
    آری انسان موجودی کمال خواه است و طالب رشد و ترقی، و در این میان استعدادهایی نیز در وجودش بودیعه گذاشته شده که برای شکوفایی این استعدادها در سیر تکاملی خویش ضروریست از یک الگوی بی عیب و نقص و کامل پیروی نموده و در نتیجه هم در تعالی پیشرفت روحی و جسمی خود تلاش کند و هم در مسیر تربیت فرزندان سالم بکوشد، امام حسن(ع) الگوی تمام عیاری در هر تمامی زمینه ها هستند که  انسان میتواند با پیروی از سیره آن بزرگوار در این  به موفقیت دست یابد.

«السلام علیک یا ابا محمّد یا حسن بن علی و رحمه الله و برکاته»