سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

ترویج گفتگوی علمی و جلوگیری از متروک شدن آن

image_pdfimage_print

موفقیت در عرصه علم و دانش و تعلیم و تعلّم مانند عرصه های دیگر روشهای منحصر به خود دارد. در عصری که در آن زندگی می کنیم به تعبیر اهل علم، عصر انفجار اطلاعات و عصر توزیع معلومات و داده های ارتباطات است. امروزه اطلاعات و معلومات عمومی فقط شامل نوشته ها و روزنامه ها و سایتها و مراکز اطلاع رسانی نمی شود بلکه هر فیلم و تصویر و اسلاید و تبلیغات و پیامها وحتی آهنگ و نوایی که برای مخاطبی پخش میگردد از مصادیق اطلاعات بوده و متاسفانه بصورت وارونه نتیجه این اطلاعات بجای رشد صعودی بشر نشان دهنده یک منحنی است که روبه تنزل و کاهش گذاشته است و این یک زنگ خطر برای اهالی علم و دانشی است که در راستای رساندن بشر برای کسب علوم نافع هستند.
روشن است که حجم انبوه اطلاعات و عدم تبدیل آن به دانش، اثراتی چون بی تفاوتی به خود اطلاعات، و نبود معنا و مفهوم در اطلاعات، عدم توانایی ذهنی در مقابله با اطلاعات پوچ و بی اساس و غلط و در نتیجه اختلاط فکر انسان در دو مقوله دانستن و ندانستن، را در پی دارد. اما همانطور که بیان گردید موفقیت در عرصه علم و دانش و به عبارتی تبدیل اطلاعات به دانش، راههای مخصوصی دارد که مباحثه پیرامون موضوعات و عناوین یکی از این روشها می باشد.
مباحثه یا گفتگوی علمی روشی است برای دفع و مبارزه با هجوم اطلاعات منفی بر فکر واندیشه انسان، که متاسفانه کمتر بدان توجه میگردد. اکثر مردم مخاطبی سماعی هستند که بیشتر تمایل به شنیدن داشته و از رجوع به منابع معتبر و یقین نمودن به صحت و سقم مطلب غافلند. احیاء گفتگو و مباحثه حتی در جمعهای خانوادگی و دوستانه و چند نفره خود قدمی موثر در راه جلوگیری ازمتروک شدن این امر مهم و عدم قبول سخنان بی پایه و اساس و خط بطلان زدن بر استدلالهای متعصبانه و مخرب، مقابله با تحریفها وقرائتهای مختلف از موضوعات علی الخصوص مباحث دینی است. که با پیش زمینه هایی با عنوان درد دانش اندوزی داشتن ، انگیزه و علاقه درفهم و نشر مطالب حقه در اعضاء و اطلاع رسانی موضوعی به اعضای گفتگو می توان به این کار اقدام نمود.
ناگفته نماند که مباحثه در دین جایگاه خاصی دارد و می تواند اثرات محرزی در جمعها برجای بگزارد چنانچه در روایتی چنین آمده پیامبر اکرم(ص) فرمودند:

«خداوند عزوجل می فرماید:گفتگوی علمی میان بندگانم سبب زنده شدن دل های مرده می گردد در صورتی که پایان گفتگوی شان به امری که مربوط به من است برسد».

باید توجه داشت که مباحثه و رسیدن به هدف آن ، آداب و ویژگیهای خاصی نیز دارد از جمله:

 داشتن حس حقیقت طلبی
 بکار گیری تفکر انتقادی و استقبال از انتقاد دیگران که این خصلت از پویایی و حیات مباحثه حکایت می کند و قدم بر پله ای بالاتر است،
 صداقت در طرح مسئله
 تسلیم حرف حق ولو اینکه از طرف شخصی دارای سطح علمی پایین باشد، چراکه هدف هویدا شدن حق است و یافتن گمشده و شخص یابنده مطرح نمی باشد.
 مکتوب کردن نظرات و شاه کلیدهای موضوع که عدم یادداشت موجب فراموشی و غفلت از نکات کلیدی میگردد.
 دوری از استبداد فکری و برتری طلبی
 در نظر گرفتن زمان و مکان مناسب
 پیش مطالعه و رعایت وقت دیگر افراد در مباحثه و شروع و ختم به موقع
 و عدم بخل دربیان معلومات مرتبط با موضوع و…

که اینها ویژگیهای فرادینی برای اتفاق افتادن یک مباحثه خوب و مفید است و ملبس شدن به لباس تقوا مخصوصاً در طول مباحثه عدم غیبت و تهمت وعدم بی احترامی … از مهمترین ویژگی مباحثه و گفتگوی علمی است.
این امر آثار و نتایجی مهمی دارد، مخصوصا برای آنانکه در مسیر تعلیم و تعلم فعالیتهایی دارند می تواند تمرین و کسب مهارت در حوزه فعالیتشان قلمداد گردد، هم از بُعد فن بیان و هم از بُعد تسلط همه جانبه بر محتوای موضوعی که بیان می شود ونیز یافتن کاستیها و نواقص علمی و جبران آنها، تقویت قدرت تفکر و دفاع از عقیده و از همه مهمتر توانایی بر حقیقت گرایی بجای واقعیت گرایی و همچنین حصول دفاع از عقاید حقه شیعه و غلبه بر عقاید باطل در اثر تقویت و ممارست، که از نتایج اصلی مباحثه می باشند و دیگر آثاری چون دلیلی بر نشستهای دوستانه و خانوادگی و افزایش دیدارهای چهره به چهره و کم شدن هزینه های پیامک و تلفن و وسایل ارتباطی که صد افسوس جایگزین ارتباط و ملاقاتهای حضوری شده است از دیگر ثمرات مهم و مطلوب گفتگو و مباحثه علمی می باشد.