سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

تفسیر رضوی

image_pdfimage_print

بسیار روشن است که قرآن کریم کتاب آسمانی و کتاب هدایت و راهنمای مؤمنان است و امامان معصوم(ع) با اینکه عِدل قرآن می باشند اما عنایت ویژه ای به این کتاب گرانقدر داشتند و هر یک از آن بزرگواران در رمزگشایی از آیات شریفه و تفسیر این کتاب برای مردم تلاشهای فراوانی نمودند.

امام رضا(ع) نیز در طول زندگی پر برکتشان معارف قرآن را به مردم زمان انتقال داده و آنها را از این کتاب آسمانی بهره مند ساختند، علاوه بر آن در روایات آمده است که آن بزرگوار هر سه روز یک بار قرآن را ختم می کرد و آنگاه میفرمود:

«اگر می خواستم زودتر از سه روز آن را به پایان برسانم، می توانستم «اما نخواستم چنین کنم»

زیرا در موقع تلاوت به هر آیه که می رسیدم در آن فکر و اندیشه می کردم که درباره چه چیزی و در چه زمانی نازل شده است. بدین جهت در هر سه روز یک بار قرآن را به پایان می رسانم»؛ ایشان با این روش درس انس با قرآن را به مردم می آموختند و آنها را به فرامین قرآن رهنمون می شدند.
در کتب تفسیری روایات تفسیری بسیار ارزشمندی از امام رضا(ع) قید شده است که نکات مهم و مفیدی برای علاقمندان و جویندگان معارف قرآنی بشمار میرود که بمناسبت سالروز ولادت سلطان علی بن موسی الرضا(ع) به اختصار نمونه هایی ذکر می شود:
 ایشان در تفسیر آیه شریفه«الذی جعل لکم الارض فراشاً والسّماء بناءً» (بقره/۲۲) فرموده است: « یعنی زمین را با طبایع و ابدان شما سازگار و موافق قرار داد و آن را گرم و سوزان نساخت تا شما را بسوزاند، و بسیار سرد قرار نداد تا شما را منجمد گرداند، هوای آن را زیاد خوشبو نکرد تا سرهای شما به درد آید، و زیاد بد بو نساخت تا شما را هلاک کند، آن را مانند آب نرم روان قرار نداد، تا در آن غرق شوید، و زیاد سخت وصلب نیافرید تا نتوانید خانه و ابنیه و قبرهای مردگان در آن بسازید، بلکه خداوند متعال بخشی از آن را به اندازه ای که از آن سود برید، و آرامش یابید و بدن ها و خانه هایتان بر آن قرار گیرد، سفت و سخت آفرید.«والسّماء بناءً» یعنی بر بالای سر شما آسمان را سقفی محفوظ بنا کرد، و خورشید و ماه و ستارگان آسمان را برای مصلحت و منفعت شما، به چرخش و گردش در آورد».
 حضرت امام رضا (ع) در مورد معنای «ختم الله علی قلوبهم»(بقره/۷) فرمودند: ختم به معنای طبع است که به عنوان عقوبت عصیان و کفر کافران بر قلب های آنان زده می شود. چنان که می فرماید: «بلکه خداوند متعال بر قلوب آنان مهر زده است به سبب کفر آنان، پس ایمان نمی آورند مگر اندکی».
 و نیز آن بزرگوار در پاسخ سؤال ابن فضال در مورد ایه شریف «کلا انّهم عن ربّهم یومئذٍ لمحجوبون» (۱۵/ مطففین)فرمودند: «خداوند متعال هرگز وابسته به مکانی نشده و در محلّی حلول نمی کند که موجب محجوب بودن بندگان از او باشد، ولکن در اثر معاصی از اجر و ثواب پروردگارشان محجوب می شوند».
 آن حضرت در معنای آیه شریفه «ترکهم فی ظلمات» (بقره/۱۷) از سوره بقره فرموده اند: «خداوند متعال چنین نیست که بدون جهت کسی را ترک و از او اعراض کند، ولی چون دید که آنان (کفّار) از کفر و گمراهی و انحراف و طغیان خود دست نمی کشند، نظر لطف و معاونت هدایت را از آنان قطع می کند و آنان را به خود و به اختیار خود وا می گذارد».
امام رضا(ع) در تفسیر قرآن با تبیین پیام های آیات ، مقصود و منظور خداوند را بیان فرموده و ابهام مردم را نسبت به آیات برطرف می نمودند و در فهم آیات کمک می فرمودند، و نیز آن بزرگوار با روشن نمودن و تعیین مصداق آیه ، راهکارهایی برای ابعاد مختلف زندگی انسانها ارائه فرمودند، از جمله موارد فوق آیات زیر می باشد:
 درباره «خذوا زینتکم عند کلّ مسجد» (اعراف/۳۱) نیز از امام رضا (ع) روایت است که فرمود:« زینت یعنی لباس؛ بنابراین، معنای ایه این می شود که هنگام نماز و حضور در مساجد، لباس های نیکو و زینتی خود را بپوشید».
 امام علی بن موسی الرضا علیه السلام درباره «فاصفح الصفح الجمیل» (حجر/۸۵) فرمودند: «صفح جمیل، گذشتی است که در او مؤاخذه و عقاب نباشد.»
 امام علی بن موسی الرضا علیه السلامدر ایه «ان تجتنبوا کبائر ما تنهون عنه» (نساء/۳۱)، برای کبائر این مصادیق را بر می شمرند: «پرستش بت ها، می خوردن، قتل، نافرمانی پدر و مادر، تهمت ناروا زدن، فرار از جنگ و خوردن مال یتیم.»
 از حضرت رضا (ع) درباره «و علامات و بالنجم هم یهتدون»(نحل/۱۶)پرسیدند، فرمود:«آن نشانه ها ماییم و نجم، رسول الله است».
 در ذیل آیه «شهدالله أنّه لا اله الاّ هو والملائکه و أولوا العلم قائماً بالقسط») آل عمران/۱۸)امام هشتم (ع) فرمود: «هو الامام؛ یعنی مقصود و مصداق اعلی و اکمل )اولوالعلم) امام معصوم (ع) است؛ زیرا دانش آنان برگرفته از دانش خدا و رسول اوست و آنان به سر چشمه علم و معرفت، دسترسی دارند و دیگران از فیض وجودشان به معرفت صحیح و کامل دست می یابند».
 امام رضا علیه السلام فرمود: «زمانی که به شما سختی ای برسد، به واسطه ما از خداوند کمک بخواهید و این همان فرموده اوست: «و لله الاسماء الحسنی فادعوه بها»(۱۸۰/اعراف) حضرت در ادامه فرمودند:« به خدا سوگند!ماییم اسمای حسنای الهی که هیچ کس جز به شناخت ما پذیرفته نمی شود».
امید است  با استفاده از کلام نورانی امام رضا علیه السلام که نجات بخش بشر از ظلمتکده ها و تاریکیهای جهل است، و با الگو گرفتن از آن بزرگوار بتوانیم با کتاب قرآن این منشور هدایت و رکن سعادت، انس گرفته و از سرچشمه های گوارای آن سیراب و بهره مند گردیم و موجبات رضایت امام رئوف را بدست آوریم.