سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

دفع ضرر و جلب منفعت

image_pdfimage_print

تمامی بندگان خالق یکتا، نیاز به نصیحت و خیرخواهی دارند و این، زمانی اتفاق می افتد که انسان احساس نیاز پیدا کرده و بخواهد که سراغ گم شده و مطلوب خود برود. در حال حاضر نصیحت چون کیمیایی است که با وجود نیاز همگانی در تمامی سطوح، کمتر کسی برای یافتنش می شتابد.

امام جواد (علیه السلام) می فرماید: «مؤمن نیازمند سه چیز است: توفیقی از پروردگار، پند دهنده ای از درون خویش و پذیرش از نصیحت کنندگان».

اهل لغت، مراد از نصیحت را ارشاد و هدایت انسان به مصالح دین و دنیای او و یا به عبارتی دفع ضرر از او و جلب منفعت بسوی او تعبیر کرده اند. این نکته نیز شایان ذکر است که باتوجه به معنی نصیحت، هر نصیحتی باید دارای دو عنصر مهم یعنی خلوص نیت و خیرخواهی محض باشد. لذا صرف آراستگی سخن با نصیحت، هیچ پیش بردی برای هیچکس ندارد.
قصد از طرح موضوع این است که این چند سوال را از ذهن خود بگذرانیم:
تا حالا چند نصیحت شنیده ایم؟
چند نصیحت از اهل علم و عمل خواسته ایم؟
به چند نصیحت عمل کرده ایم؟و نتیجه چه شده؟
چند نصیحت را پشت گوش انداخته ایم و چرا؟ و نتیجه چه شده؟
آیا اهل نصیحت کردن هستیم؟ (امام باقر(علیه السلام) می فرماید: نصیحت مؤمن بر مؤمن واجب است؟)
چگونه باید نصیحت کنیم؟
چرا دوست خود، هم جلسه ی خود، همسفرخود ، و… را نصیحت نمی کنیم؟
آیابی تفاوت هستیم یا خجالت مانع نصیحت میشود؟
فکر نمی کنید اگر بتوانیم و عمل نکنیم یعنی خیرخواهش نیستیم و به او حسادت داریم؟
چه دلیل دیگری میتوانیم داشته باشیم؟
برای پاسخ به سوالات فوق صرف وقت و تفکر نیاز است، تا جوابهای خود را با دقت داده و سپس با حقیقت بسنجیم. باشد که همه ما، نصیحت گر و خیر خواه دیگران بوده و مهم تر اینکه، نصیحت خواه ونصیحت پذیر باشیم.
چند منشوربرای نصیحت از دیدگاه روایات:

• نصیحت دینی به دیگران از روی عون ودلسوزی
• پذیرش نصیحت از سوی کسی که آنرا هدیه کند
• هلاکت ، نتیجه سرپیچی از نصیحت
• عدم پذیرش نصیحت، یاری به دشمن
• پذیرش نصیحت ، در امان ماندن از رسوایی
• به گوش گرفتن نصیحت، بزرگترین توفیق
• اعراض از نصیحت ، سوختن در آتش نیرنگ افراد به ظاهر دوست
• سودمندتربودن تلخی نصیحت از شیرینی غلّ و غش
• عدم گمان غرض ورزی به ناصح
• خیر نداشتن دو گروه: ناصح نبودن و عدم پذیرش نصح

کلام آخر: حق نصیحت خواه و حق نصیحت گر

امام سجاد(علیه السلام) در رساله حقوق خود می فرمایند: «حقّ نصیحت خواه این است که حق دلسوزی و خیرخواهی را در مورد او اداء کرده و روش مدارا و مهربانی را با او در پیش گیری (و) حق نصیحت کننده این است که نسبت به او فروتنی کنی، دل را برای فهم نصیحتش آماده نمایی و به سخنانش گوش دهی و اگر گفتارش درست بود خدا را شکر گویی و بپذیری و حق شناسی کنی …».