سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

سردفتر کارها ذکر خدا

image_pdfimage_print

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏»
«بنام خداى رحمان و رحیم»

آنچه که برای حقیقت جویان روشن است اینکه بقای هر امری مدیون مرتبط نمودن آن با کسی است که زوال در آن راه نداشته و همیشه برپا و باقی است و این نیست مگر معبود لایزال که ابدی است و فنائی بر او متصور نمی باشد. که با توجه به آیات قرآنی این موضوع بیشتر خواهد روشن میشود، آنجا که شروع وحی و دستور به خواندن برای پیامبر با نام خدا بیان شده:«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ » با نام خدا به یاران نوح دستور سوار شدن به کشتی داده شده است « وَ قالَ ارْکَبُوا فِیها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها» و نیزآغاز نامه سلیمان به ملکه سبا با نام خدا بوده «إِنَّهُ مِنْ سُلَیْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ …»، که همگی این موارد که مربوط به رسالت پیامبران است که با موفقیت ختم شده که تا امروز ارزش کار آنها باقی است و بر بشریت الگویی در ادای رسالت می باشد.
شروع کارها با نام و یاد خدا و گفتن (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ) از یک طرف استمداد از خدا جهت موفقیت در امور است و از طرف دیگر متصل گشتن و پیوند با کسی است که بقاء و فناء در دست اوست، که درسایه رحمتش کارهای بی سرانجام، به انجام میرسد، به عبارت دیگر با نیت خالص، کارها را با تکیه بر قدرت خداوند آغاز کردن سبب افزایش نیرو و توان انسان برای انجام کار است و به میزان توان، اطمینان به موفقیت و عدم هراس و یاس از مشکلات و موانع از عوامل پیروزی و پایداری در عمل و بقاء خود عمل است.
حضرت پیامبر (ص) مىفرمایند:«کل امر ذى بال لم یذکر فیه اسم اللَّه فهو ابتر» « هر کار مهمى که بدون نام خدا شروع شود بى‏فرجام است». همچنین حضرت امیر مؤمنان على (ع) می فرمایند:« انسان هر کارى را مى‏خواهد انجام دهد باید بسم اللَّه بگوید یعنى با نام خدا این عمل را شروع مى‏کنم، و هر عملى که با نام خدا شروع شود خجسته و مبارک است». و نیز امام باقر(ع)مى‏فرماید:«سزاوار است هنگامى که کارى را شروع مى‏کنیم، چه بزرگ باشد چه کوچک، بسم اللَّه بگوئیم تا پر برکت باشد».
اما باید توجه داشت که اینکار نباید صوری و ظاهری باشد و از روی عادت گفته شود هرچند شاید تاثیری هم داشته باشد اما در اثر ارتباط مستمر و قلبی با کسی که با نام او کارها آغاز میگردد، کارها در مسیر صحیح جریان پیدا نموده و به پایان مطلوب خواهد رسید. امام صادق (ع )فرمودند: «بسیار مى‏شود که بعضى از شیعیان ما بسم اللَّه را در آغاز کارشان ترک مى‏گویند و خداوند آنها را با ناراحتى مواجه مى‏سازد تا بیدار شوند و ضمنا این خطا از نامه اعمالشان شسته شود». اگر بعد از گذشت ۱۴ قرن نام پیامبراکرم(ص) و اولاد طاهرینش ورد زبانها و صلوات بر ایشان نقل مجالس است در اثر پیوند حقیقی و باطنی با رب الارباب است.
اما در اینکه چرا به ذکر خدا با اسامی”رحمن و رحیم” تاکید شده است و به اسامی دیگر خدا اشاره نشده، شاید به این دلیل باشد که رحمت عام(رحمن) و خاص خدا (رحیم) خداوند بر پهنه گیتی گسترده شده و همگان (عام و خاص) از این رحمت سهمی دارند که با ذکر (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ)خود را بیشتر مشمول این رحمت می کنند، در آیات قرآنی هم وسعت رحمت خدا و طلب رحمت از خدا بیان شده است:
« وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ‏ءٍ» « رحمت من همه چیز را فرا گرفته است».
«رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ رَحْمَهً» «خدایا رحمت خود را بر همه چیز گسترده‏اى»
«ربَّنا اتِنا مِنْ لَدُنْکمَ رَحمَه وَهَیِّی لَنا مِنْ اَمْرِنا رَشَداً» « بارخدایا به ما عطا کن از جانب خودت رحمتی و آماده کن برای ما از کار ما رشدی»
« فَأَنْجَیْناهُ وَ الَّذِینَ مَعَهُ بِرَحْمَهٍ مِنَّا» « هود و پیروانش را به وسیله رحمت خویش (از چنگال دشمنان) رهایى بخشیدیم».
میتوان چنین هم گفت که در سایه رحمت خداوند است که انسان با وجود اعمال تاریک و دلهای غبارآلود، باز سراغ خدای رحمن و رحیم رفته و از او طلب رحمت و موفقیت در امور می کند و این نکته نیز بدست می آید که رحمت خدا بیشتر بوده و مسبوق به غضب و خشمش است «یا من سبقت رحمته غضبه» «اى خدایى که رحمتت بر غضبت پیشى گرفته است»، وشاید موارد ذکر شده هم دلایلی باشد بر این که چرا این اسامی خداوند در شروع کارها بسیار تاکید شده است. در پایان به چند نمونه از احادیث درباره فوایداین ذکر مهم اشاره میگردد:
 امام صادق(ع) می فرماید: «الا اعلمک کلمات اذا وقعت فی ورطه او بلیه فقل بسم الله الرحمن الرحیم لاحول و لاقوه الا بالله العلی العظیم فان الله یصرف بها عنک ما یشاء من انواع البلاء» «آیا برای زمان نابودی و هلاکت، کلماتی به تو بیاموزم؟ پس بگو: «بسم الله الرحمن الرحیم لاحول و لاقوه الا بالله العلی العظیم»، که خداوند به سبب آن، هر نوع بلایی را که بخواهد از تو دفع می کند».
 امام باقر(ع) می فرماید: «من خرج من بیته فقال بسم الله الرحمن الرحیم قال له الملکان هدیت و اذا قال لاحول و لاقوه الا بالله العلی العظیم قالا له وقیت و اذا قال توکلت علی الله قالا له کفیت فیقول الشیطان کیف اصنع بمن هدی و وقی و کفی؛۵۱ هرکس که از خانه اش خارج شود و «بسم الله الرحمن الرحیم» بگوید، دو فرشته به او می گویند: هدایت شدی و هرگاه بگوید: «لاحول و لا قوه الابالله العلی العظیم»، به او می گویند: نگاه داشته شدی و هرگاه بگوید«توکلت علی الله»، به او می گویند کفایت شدی. شیطان می گوید: چه کار کنم با کسی که هدایت شده، نگاه داشته شده و کفایت شده است.
 رسول خدا(ص) فرمود: «فاعلم انک اذا ضربت یدک فی الماء و قلت بسم الله الرحمن الرحیم تناثرت الذنوب التی اکتسبتها یداک فاذا غسلت وجهک تناثرت الذنوب التی اکتسبتها عیناک بنظرهما و فوک بلفظه فاذا غسلت ذراعیک تناثرت الذنوب عن یمینک و شمالک فاذا مسحت راسک و قدمیک تناثرت الذنوب التی مشیت الیها علی قدمیک فهذا لک فی وضوئک» « بدان! چون دستت در آب بری و «بسم الله الرحمن الرحیم» بگویی، گناهانی که دست هایت انجام داده فرو می ریزد و چون چهره خویش را بشویی، گناهانی که چشم هایت با نگاه کردنشان انجام داده اند از بین می رود، همچنین گناهان دهانت که تلفظ کرده زدوده می شود و وقتی دو دست خود را از آرنج بشویی، گناهان، از دست راست و چپت فرو می ریزد و چون بر سر و پشت پاهای خود مسح کشی، گناهانی از بین می رود که قدم هایت به سوی آنها گام برداشته اند، پس این، پاداش وضوی تو است».
 پیامبر خدا(ص) فرمود:

«انه اذا قال المعلم للصبی قل بسم الله الرحمن الرحیم فقال الصبی بسم الله الرحمن الرحیم کتب الله براءه للصبی و براءه لابویه و براءه للمعلم»

هرگاه معلم به کودک بگوید: بگو: «بسم الله الرحمن الرحیم»، پس کودک بگوید: «بسم الله الرحمن الرحیم»، خداوند برای این کودک و پدر و مادر او و این معلم، برائت (از آتش) خواهد نوشت».

 رسول خدا(ص) فرمود: «لایرد دعاء اوله بسم الله الرحمن الرحیم» «دعای آغاز شده با بسم الله الرحمن الرحیم رد نمی شود».
 امام صادق(ع) می فرماید:

«اذا اتی احدکم اهله فلیذکرالله فان من لم یذکرالله عندالجماع و کان منه ولد کان ذلک شرک شیطان و یعرف ذلک بحبنا و بغضنا»

«هر یک از شما چون با همسرش خلوت کند، خداوند را یاد کند (بسم الله الرحمن الرحیم بگوید)؛ زیرا هرکس هنگام نزدیکی، نام خدا را نبرد و فرزندی به وجود آورد شیطان در آن دخالت کرده باشد و این مطلب، با دوستی و دشمنی با ما مشخص می شود».

 امام صادق (ع) می فرماید:

« إذا تَوَضَّأَ أحَدُکُم و لَم یُسَمَّ کانَ لِلشَّیطانِ فى وُضوئِهِ شِرکٌ و إن أکَلَ أو شَرِبَ أو لَبِسَ و کُلُّ شَى‏ءٍ صَنَعَهُ یَنبَغى أن یُسَمِّى عَلَیهِ فَإن لَم یَفعَل کانَ لِلشَّیطانِ فیهِ شِرکٌ»

«هرگاه یکى از شما وضو بگیرد و بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم نگوید، شیطان در آن شریک است و اگر غذا بخورد و آب بنوشد یا لباس بپوشد و هر کارى که باید نام خدا را بر آن جارى سازد، انجام دهد و چنین نکند، شیطان در آن شریک است».

پس با وجود رحمت بی انتهای خداوند روانیست که کارها بی نامش آغاز گردد و رحمتش طلب نشود که با اینکار طبق روایات برای شیطان هم سهمی در کارها داده می شود.