سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

سرود عرش (۲)

image_pdfimage_print

در قسمت اول در اهمیت و فضیلت زیارت عاشورا هم از بعد روایی و هم از بعد تجربی مطالبی طرح گردید، و تا حدودی ارزش و منزلت این حدیث قدسی که بیشتر مغفول واقع شده است، روشن گردید. در این قسمت از چند منظر کلی به سراغ  این زیارت پر رمز و راز رفته و به ذکر فرازهایی از آن اکتفا میگردد. زیارت عاشورا از نظر کلی به سه صورت مورد بحث قرا میگیرد:

  • از منظر تولی و تبری
  • از منظر کرامت
  • ازمنظر ضمائر ورقص الفاظ

زیارت عاشورا در حقیقت درس تولی و تبرّی است و محتوای آن آکنده از عباراتی است که یا با آن عبارات قرائت کننده از دشمنان تبری می جوید و یا عبارات ولایی است که اعتراف به دوستی و سلم و تسلیم زیارت کننده را نشانگر است. در زیارت عاشورا زائر اوج غضب را نمایش می دهد و نکته مهم اینکه برائت و تبری در این زیارت بیشتر  از تولی دیده می شود هر چند که تولی و تبری دو روی سکّه است که  یکی بدون دیگری فاقد ارزش می باشد.

از منظر تولّی و تبرّی، سلامهای زیارت عاشورا خو د بحثی مفصل دارد . توضیح اینکه زائر در سه حالت و در سه نوع مختلف به امام حسین(ع) سلام عرض می کند:

  • در ابتدا سلام لفظی
  • سپس سلام اعتقادی
  • و کاملترین سلام ، سلام قلبی است که با عبارات : «انّی سلم لمَن سالَمَکُم وحَربٌ لِمَن حارَبَکُم ، و ولیٌّ لِمَن والاکُم وَ عَدُوٌّ لِمَن عاداکُم» همراه می شود

چراکه اعلام سلم و تسلیم به تسلیم شدگان  و اعلام حرب با دشمنان موجب ورود سلام به قلب می شود و در واقع تولی و تبری  روح دین است دینی که هم شور دارد و هم شعور. این سلامها  و سلم و تسلیم  در برابر تسلیم شدگان، پله ای ست که انسان را برای تسلیم های بزرگتر  و در نهایت عبودیت، آماده میکند. زیرا کسی که تسلیم حق شود به تمام معنا تسلیم خدا خواهد شد.

زیارت عاشورا در این منظر فرازهایی دارد که دشمنان را گاهی بصورت کلی و گاهی بصورت جزئی  مورد لعن قرار داده و بدینوسیله از بنیانگزاران منکرات مقبول که روزی تشنگان خدمت بودند اما به تشنگان قدرت تبدیل شدند برائت جسته ، و همچنین لعن برای تابعان یعنی آنانکه ندانسته کاری کردند _که با دیگر گروههایی که جزو لعن شدگان در زیارت آمده اند متفاوت است_؛ اعلام بیزاری و دوری از رحمت از خدا برایشان درخواست میشود. زیارت عاشورا زائر را به عمل در عرصه تیری و تولی می کشاند زیرا لعن وسلام ظاهری کافی نیست باید در منصه عمل بروز و ظهور یابد و اثرات خود را نشان دهد.

از منظر  کرامت،  زیارت عاشورا انسان را به سه مقام و منزل مهم سوق می دهد:

  • مقام صدق و ثبات قدم
  • مقام محمود
  • و مقام حمد

و نکته مهم اینکه از این منظر خواسته هایی چون خونخواهی ، وجه حسینی یافتن و تقرّب، و معرفت و نیز صلوات و رحمت و مغفرت،  بعنوان رزق از توسط زائر از خدا طلب میگردد. و علت این مطالبه ها این است که در نکته به نکته این زیارت زائر به معرفتی بار می یابد که احساس می کند عرصه برایش تنگ شده و به فکر هجرت آنهم از نوع جمیل می افتد، و این نیست مگر معیت با امام و همراهی با اهل بیت در دنیا و آخرت با رسیدن به مقامهای سه گانه و مطالبه هایی که در بحث کرامت ذکر شد. درمقام صدق و ثبات بودن، تا در این راه جزو ریزش کنندگان نباشد، زیرا در واقعه کربلا بیش از ۵۰۰۰ نفر حضرت را همراهی میکردند اما بغیراز اصحاب راستین که بروایت تاریخ ۷۲ نفر بودند بقیه ریزش کرده و از این سلک بیرون رفتند.

فارغ از همه مطالب، زیارت عاشورا توصیف ارواحی است که به منزلگاه حلّت بفنائِک رسیدند. فنائی که حیات را به آنها ارمغان آورد و لیاقت آنرا پیدا کردند که امام زمان(عج) در زیارت ناحیه مقدسه به آنها سلام می دهد. و اغراق نیست اگر گفته شود اصحابی بودند که ثارالله شدن حضرت ابا عبدالله و وتر الموتور گشتن ایشان  یا بعبارتی روشنتر، ولیّ دم شدن خدا و دردانه و نازدانه شدن حضرت سید الشهداء، در داشتن همین اصحابی بود که خود را فانی کردند؛ در حقیقت حضرت دردانه ها و نازدانه ها را برای این واقعه عظمی برگزید و با خود به سر منزل مقصود رساند. ناگفته نماند که فنا درلغت بمعنای فضای بازجلوی منزل است. فضایی که در عین اینکه موجودیتی برای خانه ندارد و بچشم نمی آید اما از ارزش فوق العاده ای برخوردارست، فناء جایی که زیر اقدام همه رفت و آمدکنندگان قرار میگیرد و شاید این معنی از فنا در این زیارت مدّ نظر باشد.

از منظر ادبیاتی و الفاظی هم زیارت عاشورا قابل بررسی و تحقیق است، تغییراتی که در ضمائر دیده می شود خود بحث مجزایی دارد. و چنانچه قبلا نیز بیان شد زیارت عاشورا سرود عرشی است که همه کسانی که در این سرود شرکت می کنند سهم و نقشی منحصربفرد دارند. زیارت عاشورا در  پرتو شعاع نور امام حسین (ع) قرارگرفتن است  وتا این شعاع تابش دارد، زائر خود را درمعیت سید الشهداء  خواهد یافت.

 

برگرفته از مراسم دهه اول محرم ۹۴ هیئت مشتاقان ظهور