سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

عذر خواهی و عذر پذیری

image_pdfimage_print

عذرخواهی، در واقع جبران یک آسیب روحی، جسمی یا مالی است. که برای جبران این خسارت لازم است که فرد معذرت خواه، احساس ندامتش را به زبان بیاورد. که اینکار موجب تصحیح و تحکیم روابط نیز میگردد. یک عذرخواهی ساده می تواند معنایی غیر از اعتراف به اشتباه نیز داشته باشد و آن اینکه، معذرت، خود نوعی ابراز علاقه به طرف مقابل است بطوریکه کسی که معذرت میخواهد نشان می دهد که حفظ رابطه بیشتر از غرورو خودخواهیش برایش ارزشمند است.
هرچند بهتر است فرهنگ عذر پذیری در جامعه حاکم بشود اما از آن بهتر اینکه انسان پیوسته مواظب اعمال خود بوده و فعلی از خود صادرنکند که بعداً مجبور به عذر خواهی شود. معذرت خواهی در عمل آن قدرها هم که فکر می‌کنیم، ساده نیست. عذرخواهی صحیح، راه و رسم و اجزای مشخصی دارد که اگر حق هر یک از این اجزا به درستی ادا نشود، احتمال شکست خوردن و پذیرفته نشدنش کم نخواهد بود. ودر مقابل عذر پذیری هم جزو خصلتهای بزرگان و نشان دهنده بلندی روح است که هم بر کرامت انسان می افزاید هم کینه ها و عقده ها را کاهش می دهد واز همه مهمتر در جلب رحمت و مغفرت خدا نسبت به عذرپذیر تأثیر بسزایی دارد. و بقدری اهمیت داردکه حضرت امیر (علیه السلام ) فرمود:

سعى کن عذر برادرت را بپذیرى و اگر عذرى نداشت یا عذرى نیاورد، خود براى او عذرى دست و پا کن تا جایى که بتوانى ، او را معذور بداری».

و یا در روایتی چنین آمده: «جاء رجل الی النبی (صلّی الله علیه وآله وسلم) فقال : عظنی و أوجز فقال: اذا قمت فی صلاتک فصل صلاه مودع ، و لا تکلم بکلام تعتذر منه غداً، و اجمع الإیاس مما فی أیدی الناس»

«مردى عرب نزد پیامبر (ص) آمد و گفت: اى پیامبر خدا! به من پندى ده که مختصر و کوتاه باشد. پیامبر (ص) فرمود:هر گاه نماز مى‏گزارى مانند کسى که در حال وداع است نماز بگزار، و هرگز به سخنى که فردا از آن پوزش مى‏طلبى زبان مگشاى، و از آنچه در اختیار مردم است ناامید باش»،

و همچنین در روایتی قبول اشتباه و عذر خواهی ابوذر چنین بیان شده: ابوذر غفاری (رحمه الله علیه) در محضر حضرت رسول(ص) به غلام سیاهی گفت: «یابن السوداء» ای پسر سیاهپوست، پیامبر اکرم(ص) ناراحت شده و فرمود: «طف الصاع طف الصاع لیس لابنی البیضاء علی ابن السوداء فضل الا بالتقوی او بعمل صالح » همانند هم هستید و هیچ برتری بر یکدیگر ندارید مگر به تقوی یا عمل صالح، «فوضع ابوذر خده علی الارض و قال للاسود قم فطا علی خدی تکفیرا له عن قوله » ابوذر به کفاره این سخنی که گفت چهره خود را به روی زمین گذارد، و به آن سیاهپوست گفت: بر خد و چهره من به کفاره گناهم پای به مال (و عفوم کن).

درآموزه هایی که در دعاهای وارده از طرف اهـل بـیـت (عـلیـهم السلام ) نیز به ما رسیده این حقیقت بیان شده است که هر بنده خاطی و عاصی اگر از خدا عذر خـواهـى کـنـد رحـمـت خـداونـد را بـه جـوش خواهد آورد؛ چـنـان کـه در دعـاى کمیل آمده است: « … و قد اتیتک معتذرا نادما…» ؛«… و با حال پشیمانى به عذر خواهى آمده ام..» که باز به فرموده علی(ع): «نعم الشفیع الاعتذار» «عذر خواهى خوب شفیعى است» .
دهه آخر ماه رجب ماه درحال سپری شدن است. این ماه شریف ماه توجه به اعتذارها و طلب قبولی عذرها و استغفارها از خداوند غفاراست و فرصتی نیکوست که با شفیع قرار دادن مولودهای عزیز اینماه، هوشیاری و دقتی را از خدا عاجزانه مسئلت کنیم تا در سایه آن ازخطا و اشتباهها و گناهان مصون بمانیم.
آخر کلام با کلامی دیگر از امیر کلام:عذر خواهی بیش از حد ازعوامل سقوط دولـتها و حکومتها

حضرت امیرالمومنین علی (ع) فرمودند: یستدل علی ادبار الدول بأربع :

 

۱- سوء التدبیر (بی برنامگی)

۲- قبح التبذیر (اسراف و ریخت و پاش)

۳- قله الاعتبار (عبرت نگرفتن)

۴- کثره الاعتذار (عذر خواهی زیاد)