سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

عزاداری و روضه خوانی پروردگار متعال (شب آخر)

image_pdfimage_print

در مباحث قبلی چنانچه گفته شد همۀ افراد در عزاداری باید صاحب نقش بوده و بازیگر باشند و تماشاگری در عزای حسینی جایگاهی ندارد، در طول چند شب گذشته در راستای حدیث «قولوا لاولیائنا یَهتَمُونَ فی اقامه مصائبنا»، مفهوم و فلسفۀ عزاداری و ضرورت و انواع و اثرات آن مورد بحث و بررسی قرار گرفت و آخرین موضوع در رابطه با تقویت و انتقال حال و هوای عزاداری به متن و طول زندگی جهت بهره بردن از اثرات عزاداری و دعای حضرت بر عزادار که فرمودند: «انّی لادعوُا لکلِّ مومنٍ یذکُرُ مصیبهً جدّیَ الشّهید ثم یَدعُوا لِتَعجیلِ الفرج» مطالبی بیان گردید.

در آخرین مبحث بجاست که به عزاداری از دیدگاه فرادینی نیز نگریسته شود و مسائلی پیرامون این بینش به عزاداری، مورد بررسی قرار گیرد. از این زاویه ماهیت و هویت عزاداری و روضه خوانی، دفاع از مظلوم و فریاد بر سر ظالم است، در عصری که عصر افسردگی و استرس های مختلف و ارتباطات موزاییکی است بطوریکه جسم ها نزدیک و روح ها فاصله دارد، دوای این دردها درمجالس عزاداری و روضه خوانی و گریه کردن به خاطر ظلم بر مظلوم است و فریاد بر سر ظالم.

گریه از اهمیت و اثرات بی نظیری برخوردار است چنانچه در مطلب قبلی در مورد ضرغامه و گریه ایشان در محضر ابا عبدالله نیز اثراتش بیان شد. احساسات و عواطف در تمام ارتباطات نکته قابل توجهی است، تا آنجاکه در روانشناسی ارتباطات، گریه به صورت یک اصل ارتباطی مهم مطرح است و چنین بحث می کنند که اگر در ارتباطات قطرۀ اشکی رد و بدل شود تا ورود این ارتباط به حوزه شخصی هم کاربرد دارد.افزایش احساسات و عواطف در فضای ارتباطات موجب تقویت ارتباط می شود و در اثر تقویت ارتباط و ایجاد احساس و عواطف است که دفاع از مظلوم و فریاد بر سر ظالم هم اتفاق می افتد.

متأسفانه دفاع از مظلوم در حوزۀ روضه خوانی و فریاد بر سر ظالم کمتر دیده می شود که لازم است عزیزانِ مداح به این حوزه هم وارد شده و با دو بازوی فریاد بر سر ظالم و دفاع از مظلوم ایفای نقش نمایند. فریاد مظلوم بر سر ظالم فریادی است که خدا دوست دارد چنانچه حضرت زینب (س) هم،چنین فرمود.

زینب(س) فریادگر و صارخ بی نظیری بود که طنین صدا و دادخواهائیش اکنون نیز در فضا موج می زند، ایشان بر سر سه گروه فریاد زدند:
۱) فریاد و صرخه بر اسراء
۲) فریاد بر عوام و مردم عادی
۳) فریاد بر حاکمان
که با این فریاد مسیر اباعبدالله را به اکمال و اتمام رساند، اگر عزادار بر مسأله ظلم حساس باشد و در پی دادخواهی مظلوم برآید و ظالم را رسوا نماید در این حالت است که احساسات طوفانی شده و آبشار عشق اباعبدالله سریع و با حال به وجود انسان جاری می شود و خداوند هم امر به این فریاد می کند:

       «انَّ الله لا یحب الجهر بالسّوء مِن القول الّا من ظُلِم و کان الله سمیعا علیما»

                                                       (نساء/ ۱۴۸)

بدگوئی از ظالم به روشهای مختلف می تواند صورت گیرد:

نفرین کردن و لعن نمودن و پشت سرش از ظلمش حرف زدن، ومطلب جالب توجه اینکه پروردگار متعال خود در قرآن بر سر ظالم فریاد می زند آن هم برای دفاع از دختر یک فرد مشرک، خداوند متعال با یک مقدمه چنین روضه می خواند:

                                                    (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم)
إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ ﴿١﴾ وَإِذَا النُّجُومُ انْکَدَرَتْ ﴿٢﴾ وَإِذَا الْجِبَالُ سُیِّرَتْ ﴿٣﴾ وَإِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ ﴿۴﴾ وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ ﴿۵﴾ وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ ﴿۶﴾ وَإِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ ﴿٧﴾ وَإِذَا الْمَوْءُودَهُ سُئِلَتْ ﴿٨﴾ بِأَیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ ﴿٩﴾….

آری این روضه خداست ، در ظلم وارده بر دختری که بی گناه زیر خاک به صورت زنده زنده دفن می شود؛ پس مقولۀ عزاداری و روضه از اول خلقت تا کنون در برنامۀ تمامی انبیاء و اوصیا بوده است تا از رشد ظلم و قدرت یابی ظالم جلوگیری به عمل آید، و عزاداری بر اباعبدالله همراه با فریاد بر سر ظالم پسندیده است و این سبک از عزاداری بر دل زخم دیده حضرت امام زمان (عج) مرهم و تسکین خواهد بود چراکه دولت کریمه نیز با نام عدالت گستر جهانی شکل خواهد گرفت و حضرت با ریشه کردن ظلم، مدینۀ فاضله را پایه ریزی خواهد نمود.

چنانچه گفته شد در این مجال بحث فرادینی از فلسفه عزاداری با عنوان ظلم مورد بحث است، ظلم مسأله ای است که هیچ کس خوش ندارد مورد ظلم واقع شود، ظلم مقابل عدل است و باید توجه داشت که فقط به کشتن امام، ظلم گفته نمی شود بلکه مصادیق بسیار ریز و جزئی اما در عین حال مهم دارد، به عنوان مثال:

پس ندادن قرض و بدهی در صورت امکان پرداخت، ظلم است.

حق را به حق دار ندادن و به عبارتی عدم رعایت حق، ظلم است.

عدم رعایت سنّ و ادب، ظلم است (جریان رعایت ادب ساحران در برابر حضرت موسی و مومن شدن آنها)

اضافه یا کم گفتن مطلب، ظلم است (حضرت مسیح می فرماید: چون گل سخن گوی که چون شکفد، بوید و دل جوید و چون خار سخن نگو)

ادا نکردن حق زن، ظلم مرد بر خویشتن است.

انجام گناه عقلی و شرعی و عرفی، ظلم بر خود است ( مثال برای گناه عرفی شرکت در مجلس عزاداری حسینی با لباس قرمز رنگ)

شکر نکردن بر نعمتهای خداوند، ظلم بر خداست ( شکر خدا بر شرکت در مجالس عزاداری که افرادی به دلیل نداشتن صحت جسمی نتوانستند حضور یابند شکر بر نعمت ،ظرفیت انسان را می افزاید)

بستن راه و قطاع طریق شدن، ظلم بر مردم است.

ربا که محاربه با خداست، ظلم بر خود و خداست (هر لحظۀ انسان همراه با حق و تکلیف است)

عدم برنامه ریزی برای تفریح در طول شبانه روز، ظلم بر خویشتن است.

زیارت مومن با عدم ظاهری آراسته، ظلم بر برادر دینی است.

بی توجهی به غربت، غیبت و آوارگی امام زمان (عج) مصداق ظلم بر امام است.

 لذا در روایات آمده که بترسید از آن روز، که سختی و سیطره مظلوم بر ظالم پیچیده تراز ظالم بر مظلوم است چون آه مظلوم دنیا را ویران می کند. ظلم ستیزی به آن اندازه مهم است که امام معصوم به امام معصوم سفارش می فرماید، امام سجاد(ع) درآخرین وصیتش به امام باقر(ع)می فرماید: «بپرهیز از ظلم بر کسی که جز خدا فریادرس و کمکی ندارد».

در پایان عزاداری توجه به این نکته بسیار مهم است که باید اقامۀ عزاداری به اشاعۀ آن تبدیل شود و این کار با توجه به حق ها و با روحیۀ ظلم ستیزی اتفاق خواهد افتاد و اشاعۀ عدالت و ظلم ستیزی از مرثیه و روضۀ ابا عبدالله(ع) سرچشمه می گیرد و با این روحیه است که شرایط ظهور امام عادل فراهم خواهد شد.
به امید آن روز…