سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

علی (ع) کیست؟ و عدالت علی (ع) چیست؟

image_pdfimage_print

بی شک درباره ی شخصیت والایی چون علی(ع) سخن گفتن کار ساده ای نیست، کسی که اسلام به او می بالد و لحظات تاریخ گواه شهامت، شجاعت، عدالت،ایثار و جوانمردی ایشان بوده و نه تنها در میان مسلمان ها جایگاه ممتازی دارد، در میان صاحبان ادیان دیگر هم منزلت ویژه ای یافته است. لذا اینگونه شخصیت را، که شاعر هم در وصفش چنین سروده:

نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت   ♠♠♠♠   متحیرم چه نامم شه ملک لا فتی را

۱۱۴۵۱۱۸۲۲۱۰۲۱۲۱۵۴۶۰۸۶۱۸۳۱۰۳۱۰۸۳۸۱۷۶۹۵۹۷۲۳

بهتر است یا از کلام خودش وصف نمود و یا از کلام هم عِدلو هم سنگ خودش بیان کرد، و به میزان فهم و باور به این گفتارها به بُعدی از ابعاد این وجود مقدس پی برد.

از عدالت و حق طلبی علی(ع) توسط قلم های نویسندگان تراوشات زیادی شده است، همگان معترفند که همه ی همّ و غمّ آن بزرگوار این بود که حق مظلومان را از ظالمان و زیر دستان را از ستمگران بستاند و همه را در استفاده از مزایای اجتماعی در جایگاه یکسانی قرار دهد تا حقی پایمال نشود، که در این مورد به یک نمونه از کلام ایشان در نهج البلاغه اشاره می گردد؛

امام علی(ع)در یکی از نامه های خود خطاب به مالک اشتر چنین فرمودند:

مقدارى از وقت خود را در اختیار نیازمندان، ضعیفان و محرومان قرار بده و درهاى«دارالاماره» را باز بگذار تا مردم آزادانه و بدون موانع نزد تو بیایند و مشکلات خود را با تو در میان بگذارند تا خود شخصاً به کارها و گرفتاری هاى ایشان رسیدگى نمایى؛

چرا که من بارها از رسول خدا (ص) شنیدم که مى فرمود:

« لن تقدس امه لایوخذ للضعیف فیها حقه من القوى غیر متتعتع»

« امتى که حق ضعیفان را از زورمندان با صراحت و بدون خوف و ترس نگیرد، هرگز پاک نمى شود و روى سعادت را نمى بیند».

بسیار روشن است که هدف علی (ع) از ذکر این سخن این است که با ایجاد رابطه بین اربابان و رعیت، و تماس صمیمانه و دائمی و بیان آزادانه سخن از طرف مردم، از ظلم های وارده با خبر گشته و نگذارند حقی در جامعه پایمال شود. و این تنها یک سفارش نبود بلکه خود نیز با قاطیت چنین فریاد می زد:

«الذلیل عندى عزیز حتى آخذالحق له و القوى عندى ضعیف حتى آخذالحق منه، رضینا عن الله قضإه و سلمنا لله امره»

«ناتوان ستمدیده در نظر من، عزیز است تا حقش را بگیرم و زورمند ستمگر نزد من، حقیر و ضعیف است تا حق دیگران را از او بستانم. ما در برابر فرمان خدا راضى هستیم و در مقابل امر او تسلیم مى باشیم».

نمونه ای از عدالت علی(ع) در تقسیم بیت المال نیز قابل ذکر است، ایشان که حساسیت شدید داشتند تا مبادا سیستم ظالمانه در تقسیم اموال عمومی به وجود آید، در رعایت عدالت بسیار تلاش می کردندو در این مورد خواهر و برادر و آشنا نمی شناختند و به هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی عدالت را فداى مصلحت و منافع شخصى ننمودند و در این مسیر هم اعتراض ها و خرده گیری ها هم می دیدند و می شنیدند، اما این مخالفت ها هیچ تاثیری در کار علی(ع) نداشت. به عنوان نمونه:

روزى حضرت على(ع) خراج و موجودى بیت المال را بین مسلمین تقسیم مى کرد. مرد سرشناسى از انصار جلو آمد و امام (ع) سه دینار به او داد و بعد از او غلام سیاهى آمد. امام(ع) به او نیز سه دینار پرداخت کرد.
مرد انصارى در مقام اعتراض عرض کرد: اى امیرمومنان! این غلام من بود که دیروز آزادش کردم، تو او را با من یکسان قرار مى دهى؟! امام(ع) در جواب آن مرد انصارى فرمود: من در کتاب خدا نظر کردم و هیچ برترى براى فرزندان اسماعیل بر فرزندان اسحاق ندیدم.

«ان آدم لم یلد عبدا و لا امه ان الناس کلهم احرار»

«همانا از آدم غلام و کنیزى متولد نشد، همه مردم آزادند».

و نیز آن بزرگوار در رابطه با مبارزه با ظلم اشراف زادگان بر ضعیفان، هیچگونه تأمل و سکوت و سهل انگاری را جایز نمی دانستند و در این رابطه فرمودند:

«وایم الله لانصفن المظلوم من ظالمه و لاقودن الظالم بخزا مته حتى اورده منهل الحق و ان کان کارها».

«به خدا سوگند! داد مظلوم را از ظالم مى گیرم و افسار ظالم را مى کشم تا وى را به آبشخور حق وارد سازم هرچند کراهت داشته باشد».

و اینکار را در خطبه ی شقشقیه از وظایف عالمان بیان فرمودند:

«و ما اخذالله على العلمإ ان لا یقاروا على کظه ظالم و لا سغب مظلوم».

«و خداوند از علماى هر امتى گرفته که در برابر شکمپارگى ستمگران و گرسنگى ستمدیدگان سکوت نکنند و به یارى گروه دوم قیام کنند و با گروه اول به مبارزه بپردازند».

و نیز این نکته ی مهم را در هنگام شهادت به فرزندانش با این عبارت، وصیت فرمودند:

«کونا للظالم خصما و للمظلوم عونا».
«همواره دشمن ظالمان و یاور مظلومان باشید».

و در جای دیگر نیز از بُعد دیگر به این قضیه پرداخته و عدم ممانعت از ظلم به خود را ذلت و رسیدن به حق را در سایه ی جدیت و تلاش بیان می فرمایند:

«لایمنع الضیم الذلیل! و لایدرک الحق الا بالجد».
«افراد ضعیف و ناتوان، هرگز نمى توانند ستم را از خود دور کنند؛ و حق جز با تلاش و کوشش به دست نمی آید».

و اینها نمونه ای از ایجاد عدالت و حق ستانی حضرت علی(ع) و اهمیت این کار در نزد ایشان بوده که در عین حال معرفی کننده عدل علی(ع) می باشد و بر تمام شیعیان و مجبین حضرتش لازمست که در رفتارهای فردی و اجتماعی خود، عدالت علی(ع) را پیشه ی خود سازند تا آمادگی لازم برای حکومت عدالت گستر جهانی حضرت صاحب الزمان(عج) را در خود و دیگران به وجود آورده باشند.

rqbuy9ogzw43k8kyhyph