سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

فتنه،سرگردانی و امتحان وتمرد

image_pdfimage_print

فتنه واژه ای آشنا اما غریب و ناشناخته از جهت اهمیت و خطرناک بودن مسئله است. با مراجعه به کتب لغت مفاهیم و معانی مهم و در خور توجهی از این واژه بدست می آید که امتحان، شگفتی، سرگردانی، وسوسه، گمراهی، بازداشته شدن، گداختن، برگشتن، از دست دادن عقل، اختلاف، رسوائی، جنون و کفر از جمله آنها می باشد. در قرآن نیز این واژه چندین مرتبه بکار رفته است که مهمترین آن بحث آزمایش است که جزو سنت الهی می باشد، هشدار به امتحان و آزمایش سخت که عده قلیلی از آن قبول وسربلند می شوند. از جمله آیه دوم و سوم سوره مبارکه عنکبوت

«أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونوَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَ لَیَعْلَمَنَّ الْکاذِبِین» «آیا مردم گمان کرده‏اند به صرف اینکه بگویند ایمان آورده‏ایم رها مى‏شوند و آزمایش نمى‏شوندبا اینکه ما کسانى را که قبل از ایشان بودند بیازمودیم، باید خداوند راستگویان را معلوم کند و باید حتما دروغگویان را مشخص سازد».

پس فتنه امری غیر قابل انکار و امتحانی تعطیل ناپذیر است و بنابه سفارش حضرت علی(ع) نباید گفت: خدایا ما را دچار فتنه نکن چون همه بدون ‌استثنا دچار فتنه خواهند شد وهمه باید امتحان پس دهند تا صادق از کاذب شناخته گردد.
برای شناخت بیشتر فتنه رجوع به کلام حضرت امیر(ع) ضروری است. آن بزرگوار بصورت ظریف مسأله فتنه را از هر جهت برای مردم بازگو فرموده است؛ آنجا که فتنه را شتری مست معرفی می کند که مردم را لگدمال کرده و به ایمان آنها آسیب می زند. لذا با توجه به فرمایشات حضرت می توان چنین گفت که منشاء فتنه از هر نوعش باشد فتنه فرهنگی، عقیدتی، سیاسی و…ریشه در پیروی از هوای نفس و بدعتها دارد آن هم بدعت در مفاهیم و احکام، که عده ای دنیا طلب و خواهان قدرت نیز عمله ی بدعت گزاران شده و به تئوریهای کاذب آنان جامه عمل می پوشانند. این فتنه چهار اثر بلاشک از خود بجای می گذارد: شک و تردید، اختلاف، تزلزل در ایمان به کار و هدف، بی ثباتی در عقیده و تکلیف و عدم تشخیص دوست از دشمن. که بهترین راه نجات در این هیاهو، سکون و عدم ترتیب اثر به حکمها و طرحها و نظرها و عملکردها تا اتمام حجت است. زیرا اگر چه فتنه بهنگام روی آوردن قابل شناخت و تشخیص نیست، اما پس از گذشت، از پشت سرقابل شناسایی می باشد. پس چنانچه در یک کار و برنامه ای فتنه ای رخ داد صبوری و مقاومت بر کار و تکلیف و توسل به امام نجات بخش خواهد بود؛ زیرا بنابه فرموده حضرت، امام زمان چراغی است در تاریکی.
پس روشن میگردد که در صورت عدم شناخت حق و باطل در فراگیری فتنه ها، حدس و گمان و احتمال وتعصب و احساس و تلقین افراد، از بدترین راهها و شیوه ها در برابر فتنه می باشد، که حضرت در این مورد سفارش تقوا و حق طلبی برای مردم دارند و دلیل و حجت عقلی و شرعی را برای قبول و عکس العمل در فتنه، لازم می دانند. چرخش آسیاب فتنه در هر زمان و هر عنوان شاید چنان نخست جذاب به نظر آید که ممکن است انسان منافع و حتی سعادت خود را در آن بداند، در حالیکه عملاً برگشت به جاهلیت است و در حقیقت بدعتی است چون مار خوش خط و خال که نیشش مهلک و کاری می باشد. لذا سفارش امام علی(ع) به صبر در برابر فتنه و دقت در رفتار با فتنه گران و حاشیه پردازان، جای بسی درنگ است تا رسوائی بعد از اتمام فتنه گریبانگیر انسان نشود. زیرا همین حاشیه پردازان و فتنه افروزان بعد از اتمام فتنه، اعلام برائت از هم خواهند نمود و هرکدام دیگری را مقصر خواهد دانست و هیچکدام مسئولیت را برعهده نخواهد گرفت. این کلام حضرت علی(ع) خیلی تکان دهنده و هشدار دهنده و نشانه ای برای شناخت فتنه می باشد آنجا که فرمودند: «در فتنه دل‌های مومنان سابقه دار در همدلی، سست می شود،مردان سالم گمراه می‌شوند، رأی درست و نادرست در هم می‌آمیزد، پدر و فرزند علیه یکدیگر کینه می‌ورزند».
یکی از مواردی که امام علی(ع) آن را فتنه نامیدند، شورش جمل بود که به جنگ جمل منتهی گشت وهمچنین ایشان شورش طلحه و زبیر را نیز فتنه نامیدند و در نامه ای چنین نوشتند که دیگ آشوب به جوش آمده و فتنه آغاز شده است؛ همه به سوی رهبر خود بشتابید و در جهاد علیه فتنه شتاب کنید که تأخیر خطرناک است.
آخر کلام اینکه فتنه حتی ممکن است در یک کار جمعی چند نفره ای که در راه خدمت به ساحت حضرت ولیعصر(عج) انجام می گیرد به شکل یک حاشیه ی ناچیز رخنه کند و عنوانی برای حاشیه پردازان سست عنصر شود و افراد کارگروه را از رسیدن به هدف بازدارد. زیرا ریشه فتنه پیروی از هوای نفسی است که بنابه فرموده قرآن

«وَ مَا أُبَرِّئُ نَفْسىِ إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهُ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبىّ‏ِ …»«من خویشتن را بى‏گناه نمى‏دانم، زیرا نفس، آدمى را به بدى فرمان مى‏دهد. مگر پروردگار من ببخشاید…».

و امروز همین فتنه های رنگ به رنگ است که عقاید وافکار و اندیشه هارا مسموم نموده و ارزشها را ضد ارزش و بدعتها را مرسوم و دلها را از هم گسسته و مانع اجتماع قلوب شده و تأخیر در ظهور را برای منجی عالم بشریت فراهم کرده است.