سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

قرض الحسنه؛ رمز مانایی و افزایش سرمایه

image_pdfimage_print

خداوند متعال در سوره “الرحمن” می فرماید: «کلُ‏ُّ مَنْ عَلَیهْا فَانٍوَ یَبْقَى‏ وَجْهُ رَبِّکَ ذُو الجَْلَالِ وَ الْاکْرَامِ» یکی از موضوعاتی که در آموزه های دینی به صراحت از آن یاد شده بقاء و ماندگاری اموری است که در راه خدا و فقط برای رضایت او صورت گرفته، می باشد «ما عِنْدَکُمْ یَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ». مصادیق این اموررا در حوزه های متفاوتی میتوان برشمرد که که یکی از این موارد”قرض الحسنه” به معنای “وام نیکو و وام بی بهره” است.
واژه “قرض” به معنای بریدن و قطع کردن می باشد که بکاربردن این لغت به این دلیل است که انسان وقتی به عمل قرض الحسنه توفیق پیدا می کند که بتواند به آسانی از سرمایه خود قطع دلبستگی نماید، و قسمتی از اموالش را جدا کرده و به متقاضی قرض بدهد. لذا یک ارتباط ظریف بین دل بریدگی و قرض الحسنه وجود دارد که می توان اهمیت این کارخدایی و علل ماندگاری آن را تا حدودی به این ارتباط نسبت داد .
قرض الحسنه یک مسأله اجتماعی اخلاقی است که موجبات تقویت روحیه تعاون شده وجامعه را از خطرات و پیامدهای زیانبار “ربا” مصون و سلامت داشته و راهبردی مناسب برای توسعه اقتصادی و رفع نیازهای اساسی می باشد که روی این اصل است که در روایات در ردیف حقوق مومنان از آن یاد شده است «و یفرّج عنهُ کُرْبَتُهُ و یَقْضی دَیْنَهُ»«از حقوق مؤمن بر مؤمن این است که اندوه او را برطرف سازد، و قرضش را ادا کند». افزایش اختلاف درآمدها وطبقات اقتصادی که معمولا ناخشنودی و نا آرامی را در جوّ جامعه ایجاد می کند، با رواج و ثبات قرض الحسنه کاسته شده و اینکار ابزاری مناسب برای توزیع مناسب درآمدها، حرکت، رشد و رسیدن به اهداف عالی می باشد. و چون این راهبرد به دلیل کمک به تضمین ثبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی حائز اهمیت فراوانی است.، درسطح جامعه موسسات و گروههایی برای راه اندازی و ترویج این امر،خدماتی را ارائه می دهند که افراد می توانند با عضویت در این موسسات و مراکز در این کارالهی سهیم شده و ازمنافع دنیوی و اخروی آن بهره مند گردند.
خداوند برای این کار مقدس پاداشهایی را در قرآن بیان فرموده از جمله:
«لّئِنْ… أَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً لَأُکَفِّرَنَّ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ لَأُدْخِلَنَّکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ» «اگر … قرض الحسنه به خدا بدهید، گناهان شما را محو می کنم و شما را در باغ هایی از بهشت که نهرها از زیر درختانش جاری است وارد می کنم»
« إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً یُضاعِفْهُ لَکُمْ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ وَ اللَّهُ شَکُورٌ حَلِیمْ» « اگر به خدا قرض الحسنه دهید، آن را برای شما چند برابر سازد و شما را می بخشد و خداوند تشکّرکننده و بردبار است».
«مَنْ ذَااَّلذی یُقْرِضُ الله قَرْضاً حسناً فَیُضاعِفَه له اَضْعافاً کثیره» کیست که به خدا وام نیکو دهد تا برایش چندین برابر افزون کند». که تمامی این آیات حکایت از رمز و راز مانایی و افزایش سرمایه ها است.
ترکیب دو کلمه “قرض با حسنه” و تشکیل اصطلاح”قرض الحسنه: وام نیکو” بیانگر این است که اولا این امر بصورت محترمانه و با حفظ عِرض و آبروی افراد باشد و ثانیاً بدون منّت و چشم داشت به سود و بهره و فقط و فقط ازروی طیب خاطر و علاقه برای خشنودی خدا انجام یابد.
این مطلب را با ذکر روایاتی مبنی بر پاداش این کار خدا پسندانه و مجازات ترک آن به اتمام می رسانیم:
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:«من اقرض اخاه المسلم کان له بکلِّ درهمٍ اقرضه وزن جبل احدٍ من جبال رضوی و طور سیناءٍ حسناتٍ، و ان رفق به فی طلبه، تعدّی به علی الصّراط کالبرق الخاطف اللامع بغیر حسابٍ و لا عذابٍ»«کسی که به برادر مسلمانش قرض بدهد، به اندازه هر درهمی که به او می دهد به بزرگی کوه اُحد از کوههای رضوی و طور سینا، برای او پاداشهایی هست و اگر در مورد گرفتن طلب خود با آن مؤمن، مدارا و رفاقت کند، همانند برق خیره کننده و درخشان، بدون حساب از روی پل صراط بگذرد».
امام صادق (علیه السلام) فرمود:

« ما من مسلم اقرض مسلماً قرضاً حسناً یرید به وجه الله الا حسب الله له اجرها کحساب الصدقه حتی یرجع الیه»«هر مسلمانی که برای رضای خدا به مسلمانی قرض الحسنه بدهد، حتماً خداوند پاداش آن را مانند پاداش صدقه دادن حساب می کند، تا هنگامی که آن قرض به او باز گردد».

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود:

«مَنْ اقرض مؤمناً قرضاً ینتظر به میسوره، کان ماله فی زکاهٍ، و کان هو فی صلاهٍ من الملائکه حتّی یؤدیه» «کسی که به مؤمنی تا مدّتی که او توان ادای آن را داشته باشد، قرض بدهد، مال او به عنوان زکات است (و ثواب زکات را دارد) و قرض دهنده تا هنگام ادای قرض، مورد درود فرشتگان است».

 

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:

« من شکا الیه اخوه المسلم فلم یقرضه حرّم الله عزّوجلّ علیه الْجنّه»«کسی که برادر مؤمنش بر اثر ناداری به او شکایت نماید و او قرض الحسنه به آن برادر دینی ندهد، خداوند بهشت را بر او حرام می گرداند»

و نیز فرمودند:

«من احتاج الیه اخوه المسلم فی قرض و هو یقدر علیه فلم یفعل، حرّم الله علیه ریح الجنّه» «کسی که برادر مسلمانش بر اثر تهیدستی به او نیاز دارد که قرض بدهد، و او با اینکه توانایی برای قرض دادن دارد، قرض ندهد، خداوند بوی بهشت را بر او حرام می کند».

( با عنایت به اینکه بنابه نص صریح روایات، بوی خوش بهشت تا دو هزار سال راه، به مشام می رسد که این روایت نشان دهنده دوری زیاد از بهشت است).