سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

مفهوم محور خواندن دعاها

image_pdfimage_print

از آنجائیکه مداحان اهل بیت (ع) با قلوب و حال معنوی مخاطبین سروکار دارند، لذا بخاطر این موهبت و توفیق بزرگ، میتوانند در مجالس ذکر و دعا چنان تاثیری بگذارند که موجب افزایش و ارتقای سطح معنویت و روحانیت مجلس شوند؛ روح بلند و معنوی مداحان و دعاخوانان با اخلاص و با تقوا، آمادگی مستمعین را برای نشستن در مجلس و بهره مندی بیشتر می کند، و مواردی چون موقعیت زمانی و مکانی و مناسبت روز، این آمادگی را بالاتر یا پایین تر می آورد، مثلا محلی که برای دعا خواندن انتخاب می شود خود در متمرکز کردن مستمعین و سوق دادن آنها به خویشتن یابی و خلوت، در آن لحظات اثرگزار است. پر رفت و آمد بودن، کوچک و بزرگ بودن، و باز و بسته بودن محیط و نیز تنظیم بودن صدای بلندگو، نیز درافزایش و کاهش کیفیت مجلس دعا و روضه موثر است و باید محیطی فراهم گردد که توجه مستمعین بهم زده نشود که در غیر این صورت گوش ندادن و بی حالی به همه سرایت کرده و از معنویت مجلس کاسته می شود.
یکی از نیازهای فطری و مستمرّ انسان که لازمه عبودیت اوست، ایجاد انسیّت و ارتباط با خداوند متعال و اولیای گرامیش است، لذا راز و نیاز و مناجات کوتاه قبل از دعا نیز در ایجاد معنویت مجلس نقش بسیاری دارد:«اللهم احملنا فی سفن نجاتک و متعنا بلذیذ مناجاتک»«خدایا مارا در کشتی های نجاتت بنشان و به لذت مناجات خود کامیاب نما»، که موفقیت در اینکار، زائیده خلوت و انس فردی مداح و آمادگی قبل از مجلس و خضوع و تواضع او در برابر خدا و بندگان خداست. و داشتن معرفت و سوز درونی و آشنا به محتوای دعا ، اجرای نیک و مصلحانه دعا خوان را در پی خواهد داشت؛ زیرا دعا بر خلاف مداحی، معنا محور و مفهوم محور است تا ملودی محور و آهنگ محور، بطوریکه باید تمامی آواها از دل عبارات دعا بجوشد، تا بر دلها نشسته و اثر خود را نشان دهد، مخصوصا در دعای ندبه که محتوایی منحصر به خود دارد و سوز و حزنش است که ندبه را ایجاد می کند نه ملودی و آهنگ:

…أَیْنَ وَجْهُ اللَّهِ الَّذى إِلَیْهِ یَتَوَجَّهُ الْأَوْلِیاءُ؟ أَیْنَ السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ الْأَرْضِ وَالسَّماءِ؟ أَیْنَ صاحِبُ یَوْمِ الْفَتْحِ وَ ناشِرُ رایَهِ الْهُدى؟ أَیْنَ مُؤَلِّفُ شَمْلِ الصَّلاحِ وَالرِّضا؟ …أَیْنَ الطّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِکَرْبَلاءَ؟.. أَیْنَ الْمُضْطَرُّ الَّذى یُجابُ إِذا دَعی؟ أَیْنَ ابْنُ النَّبِىِّ الْمُصْطَفى؟ …بِأَبى أَنْتَ وَ أُمّى وَ نَفْسى لَکَ الْوِقاءُ وَالْحِمى… یَابْنَ طه وَالْمُحْکَماتِ، الی مَتی اَحارُ فیکَ یا مَوْلای …

روبه قبله نشستن وگفتن و خواندن مقدمه های دیگری به نسبت دعا نیز، اهمیت بسیاری دارد، مثلا قبل از دعای ندبه، خواندن اشعاری در هجران و فراق حضرت حجّت و قرائت دعای فرج و یا ذکر روایت وقضیه ای در مورد غربت امام زمان(ع)، آمادگی را بیشتر مینماید.
مسلط بودن بر مفاهیم و متن عربی و سلیس و بی غلط خواندن و ترجمه فرازهایی از دعا بصورت دقیق با آمادگی و بصورت روان و شیوا و یا تکرار برخی فرازها تا جائیکه ورود و دخل و تصرف در دعا نباشد، از دیگر عوامل موثردرحال معنوی و شوری و شعوری جمع است. رعایت حال و آستانه تحمل مستمع، و رعایت اعتدال از دیگر نکات مهم است که در حفظ کیفیت مجلس، توجه به آن ضروریست. دم دادن و همراهی خواستن از مستمعین و تذکر دلسوزانه به آنها جهت کنار گذاشتن تقید و خجالت و یادآوری حضور محبوب در حین دعا، عدم روضه خوانی و سینه زنی در وسط دعا و انتقال این بخشها به ابتدا و انتهای دعا و دعا کردن بعد از هر دعایی که در مجلس خوانده می شود از نکات بسیار مهمی است که رعایت آنها موجب افزایش حال معنوی و عدم رعایت موجب کاهش آن در مستمع می گردد، و چون دعا اگر بصورت جمع و تضرع جمعی خوانده شود به اجابت نزدیک است ، لذا حفظ و تثبیت حال جمع تا آخر مجلس علی الخصوص در مواقع تغییر دعا خوان، از رسالتهای مداحان و دعاخوانان محترم است، تا مجلس بی بهره از اجابت خداوند نگردد.

للهم فاستجب دعائی واقبل ثنائی واجمع بینی وبین اولیائی ….