سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

منابع طبیعی تسخیر و تفریح یا تخریب و تفریح

image_pdfimage_print

منابع طبیعی تماما  ثروت الهی است که خداوند متعال آنها را در اختیار انسانها قرار داده تا در راستای رشد خود آنها را بکار گیرد، این ثروت عظیم متعلق به تمامی انسانها و تمامی نسلها در هر مقطع از تاریخ است.

طبیعت ومحیط زیست به مانند مادری است که بشر را در آغوش گرفته و انسان در آن به آرامش و کمال دست می یابد. دنیای بی طبیعت یا با طبیعت آفت زده، چون خزانی است که غم از او می بارد و هیچ رویش در آن نمی باشد. محیط زیست طبیعی  و سالم تأثیر بسزائی بر روح و روان انسان دارد، محیط پاک نشاط آوراست و  ترنم جویهای روان، آهنگ دلنواز چشمه ساران، صفا و طروات سبزه زاران، نسیم لطیف کوهساران، رقص دلنشین شاخ و برگ درختان همه و همه تأثیر اعجاب انگیزی داشته و بی شک همگان  از تماشای چنین منظره های زیبایی احساس آرامش و نشاط را لمس می کند. حتی تمدن اسلامی این پدیده مهم نیز در پرتو طبیعت پا می گیرد و روح و جان این تمدن به طبیعت وابسته است. اگر عالمانه و دقیق در نگهداری این عنصر تلاش گردد گرفتار بلا و بحران نشده و فرجام تلخی را پیش رو نخواهد داشت.

s1

بی دقتی و سستی  امروز انسان در این حوزه، بسیار نگران کننده است ، چراکه با اینکار آینده بشر را در معرض خطر و انهدام قرار خواهد داد.  فاجعه بسیار عمیقی که در اثر نابخردیها و بی توجهیها و بی مسئولیتی ها در محیط زیست رخ می دهد، گاها جبران ناپذیر بوده و یا سالها طول می کشد و سرمایه ها میخواهد تا ترمیم و بازسازی شود. امروز و از این روزها به بعد اگر انسان به آن منوالی که می زیسته زندگی کند در واقع نسل کشی کرده و آیندگان را از طبیعت محروم خواهد ساخت.

۱۳۹۳۰۱۱۳۲۲۲۶۰۰۸۹۰_PhotoL

طبیعت و استفاده از منابع طبیعی امری است که در طول سال تعطیل بردار نیست، علی الخصوص روز سیزده فروردین که روز طبیعت به آن اطلاق شده است. در این روزها بر خلاف نامگذاری که صورت گرفته متاسفانه آسیبهای جدی بر طبیعت وارد میگردد. و گزاف نیست اگر گفته شود این عملکرد و آسیب رسانی به طبیعت در اثر دوری از ارزشهای معنوی و پیاده نشدن صحیح تمدن اسلامی آنهم در مملکت اسلامی است. چراکه اگر افراد به این ارزشها پایبند باشند، طبیعت را چون سرمایه ی مادی خود حفظ و دربهره وری این سرمایه و سود دهی آن تلاش خواهند نمود نه اینکه با بی توجهی، سرمایه سوزی کرده و خسارتهای فراوان وارد نمایند. به عنوان نمونه، آتش روشن کردن در زمینهای سر سبز موجب ضرر به زمین و  فضولاتی مثل نایلون و پلاستیک و وسایلی از این خانواده که در این روز در دامن طبیعت ریخته شده ،هرگز امکان پالایش و جذب آن در چرخه ی حیات طبیعی وجود ندارد و آلودگیهایی را در کانونهای اولیه حیات بوجود می آورد. و این در حالیست که همراه با آسیب دیدن محیط زیست نه تنها جسم خود این انسان بلکه فکر و اندیشه و فرهنگش ، مورد آسیب قرار میگیرد. هر چند امروز توسط دلسوزان و آگاهان و متخصصان تلاشهایی صورت گرفته و مساله حفاظت از محیط زیست به مراحل بالایی کشیده شده است، اما اگر همکاری توسط عموم صورت نپذیرد تلاشهای این جهادگران هم بی نتیجه خواهد ماند.

دریاچه ها و رودخانه ها و زمینهای سرسبز و درختان نعمتهای الهی  وهمه و همه ودیعه ای است الهی که به دست انسان سپرده شده و برای استفاده معقول و متوازن از آنها خلق شده است; لذا انسان مسؤول حفظ طبیعت و باروری آن است. باید توجه داشت که جسم سالم در پرتو روح و روان سالم است و سلامت آن نیز بسته به طبیعت سالم است و برعکس نوع ارتباط انسان با طبیعت بستگی به نوع نگاه او به اسلام و معنویت است. رفتار خشونت آمیز با طبیعت معصوم دور از رفتار و نگاه اسلام با این پدیده می باشد. اگر صحبت از غربیها و تمدن غرب بود، این حرفها محل شاهدی نداشت چراکه در آن تمدن، انسان مطلق است و جدا از آسمان، و چیرگی و قدرت نمایی در طبیعت، از خصلتهای آن است؛ اما سخن از مسلمانان و اسلام است  که نگاه و نگرش به طبیعت و پیوند انسان با طبیعت به گونه دیگر است و این از کلام کلاوس تاپفر، مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل گویاست:

«ما می خواهیم درباره مسایل زیست محیطی با جهان اسلام همکاری نزدیک داشته باشیم».

در اسلام انسان، جانشین خدا معرفی شده، لذا باید همانطور که خدا از سر رحمت زمین را بارور می کند وچتر حمایتش را برآن گسترده است، انسان نیز به پاسداشت این نعمت ، بایست طبیعت را محافظت نماید که در این حالت،

تفریح و طبیعت گردی و سیر و سفر انسان بندگی محسوب شده

 و بجای تخریب راه تسخیر را رفته و در مسیر کمالش ازآن بهره خواهد جست و این نمودهایی از تمدن اسلامی و فرهنگ ناب اسلام است. طبیعت آفریده شده تا زمینه بندگی انسان فراهم آید، لذا انسان آگاه و ذی شعور طبیعت را آیه و نشانه خدا می داند هر حرکت و رفتارش را با این مجموعه دور از حوزه اقتدار و اشرافیت خداوند نمی بیند.

امام علی(ع) درباره پیوند و ارتباط انسان با طبیعت می فرماید:

 

«اتّقوا اللّه فی عباده وبلاده فانّکم مسؤولون عن البقاع والبهائم»

 از این روی تکلیف برهمگان مسلم و روشن است که هرگز حق ندارد نه تنها  برای تکریم خود از پدیده های طبیعی سوء استفاده نماید بلکه با عنایت به آیه قرآنی در آبادانی آن بکوشد و از ویرانی و تخریب آن جلوگیری بعمل آورد:

«هو الّذی انشأکم من الأرض واستعمرکم فیها…»

«او شما را از زمین پدید آورد و خواست که آبادانش دارید»

 و در مورد حفاظت از آن روایتی تکان دهنده از پیامبراکرم(ص) چنین آمده است:

«تحفّظوا من الارض فانّها اُمُّکم و انّه لیس من اَحَدٍ عاملٍ علیها خیراً او شراً الاّ و هی مخبره به»

«در نگهداری زمین بکوشید و به آن حرمت نهید که مادر شماست. هرکس بر روی آن کار نیک و یا بدی انجام دهد گزارش خواهد کرد».

روایات وارده در منابع اسلامی درمورد حفظ طبیعت و پاکی و پاکیزگی نشانگر عمق و اهمیت محیط زیست و طبیعت است،  چنانکه در یکی از این روایات  آمده:«نگاه به  سبزه چشم را نیرو می دهد وغم و اندوه را می زداید». پیوند صحیح انسان با طبیعت باعث می شود پیام اسلام در این حوزه ها گرفته شود.پیامبر اکرم(ص)می فرماید:

«اتقوا الملاعن الثّلاث: البَرازَ فی الموارِدِ و الظِّلِّ و قارعه الطَّریق.».

«از سه کار مورد لعن و نفرین بپرهیزید: از ادرار و دفع پلیدی شکم در کنار جویها و نهرها و سایه ها و خیابانها».

اسلام با بیانهای گوناگون از هر حرکت و عملکردی که سبب رَمِشْ و گریز و نفرت و آسیب رسانی به طبیعت شود، مسلمانان را باز می دارد. بطوریکه در این تربیتهای اسلامی از زوایای پنهان زندگی انسانها هم براحتی نگذشته و نکته هایی را یادآور میگردد. که باز همگی جهت تربیت و رشد انسان و سلامت روح و روان اوست. در این راستا آلودگیهای صوتی هم در دامن طبیعت نکته قابل تاملی است که بدلیل حساس و  شکننده بودن بُعد روح و روانی انسان مورد توجه روایات است .

در جمع بندی مطالب فوق باید چنین گفت که لذت و آرامش و تاثیر مثبت  طبیعت و محیط زیست ، هیچ رقیبی نمی تواند داشته باشد و قابل مقایسه با عوامل دیگر در این زمینه نیست و این میسر نمی شود مگر در سایه نگاه ارزشی و مسئولانه و تعهد مدارانه ی  انسان به این حوزه. بنابراین، برای حفظ محیط زیست  به دو راهبرد عمده باید توجه ویژه داشت:

  • توجه به عقاید و ارزش های دینی در رابطه با منابع طبیعی
  • لزوم درک عمیق و همه جانبه مخاطبان از این موهبت الهی
  • و مشارکت دادن مخاطبان در طرحهای حفاظت جهت بالا رفتن ضمانت اجرایی

«به امید سپری کردن روز طبیعت  و تمامی ایام با رعایت ارزشهای این منابع عظیم الهی»

 

 

مطالعه بیشتر