سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

نمودی از اربعین در زیارت اربعین

image_pdfimage_print

زیارت اربعین جزء زیارات ماثوری است که مرحوم حاج شیخ عباس قمی(ره)در کتاب شریف مفاتیح الجنان و مرحوم علامه مجلسی(ره) در زاد المعاد آنرا آورده اند. این زیارت از جانب امام صادق(ع) نقل گردیده که میتوان علل اهمیت روز اربعین و اینکه  جزء نشانه های مومن ذکرگردیده را در محتوای این زیارت جستجو نمود.
محتوای زیارت در برگیرنده نکته های ظریف اعتقادی و اخلاقی است. قسمتی از این زیارت اختصاص به اصل برائت در فرهنگ شیعی دارد که در حقیقت بیانگر اهمیت دادن به برائت و موضع آگاهانه داشتن در برابر دشمنان می باشد بطوریکه حتی سکوت کنندگان و راضی شوندگان به این امر در این زیارت مورد لعن قرار میگیرند:

«…اَشْهَدُ اَنَّکَ وَفَیْتَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِهِ حَتَّی اَتَاکَ الْیَقِینُ فَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ قَتَلَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ظَلَمَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ اُمَّه سَمِعَتْ بِذَلِکَ فَرَضِیَتْ بِهِ…»

«…همانا شهادت می دهم تو به عهد خداوند وفا کردی و در راه او جهاد کردی تا این که به مقام یقین رسیدی پس خداوند لعنت کند کسانی را که تو را کشتند و به تو ظلم کردند؛ وخداوند لعنت کند کسانی را که این موضوع را شنیدند و به آن راضی شدند…».

نکته قابل توجه دیگر اینکه: زیارت اربعین نه فقط اختصاص به خواندن این زیارت از مفاتیح است و نه صرف رفتن خالی از معرفت به زیارت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در کربلای معلی. چراکه در توجه به فراز “بذلَ مُهْجَتَهُ فیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبادِکَ مِنَ الْجَهاله وَ حَیْرَهِ الضّلاله” این نتیجه حاصل میگردد که فلسفه زیارت اربعین کسب معرفت و نجات یافتن از جهالت و حیرت ضلالت و گمراهی و باریابی به حیات و مماتی است که حضرت ابا عبدالله با شهادت خود آنرا برای اهل زمین بذل وهدیه کرد که به جرات می توان گفت بزرگداشت اربعین و اهمیت به زیارت اربعین با چنین رویکردی به اندازه عاشورا مهم می باشد، چراکه حیات تفکر شیعی و زنده ماندن روح عاشورا ازاربعین آغاز شد و جریان یافت و این نوع زیارت درکلام امام حسن عسگری(ع) از نشانه های مؤمن شمرده شده است.
تعظیم اربعین و زیارت اربعین را به عنوان یکی از اصلی ترین معیارهای دینداری میتوان نام برد. اربعین، بستر مهم تاریخی است که هر سال باید در پرتو آن اصول بنیادین شیعه تقویت یافته و با پیامی تازه، قیام و حرکتی تازه در راه اعتلای فرهنگ عاشورا در بُعد فردی و اجتماعی رقم بخورد. اربعین آغاز بروز اخلاق متعالی چون: ایثار و شجاعت، سلم ورضایت، برانگیختگی روحیه مبارزه جویی، بعد از واقعه کربلاست، اربعین مروری بر عاشورا و ظهور برآورده نشده است. و نکته پایانی این مجال اینکه در بیانی دیگر با این دیدگاه و بینش نسبت به اربعین می توان نصرتی را که در فراز دیگری از زیارت اربعین بیان شده به منصه ظهور رساند:

«…بِإِیَابِکُمْ‏ مُوقِنٌ بِشَرَائِعِ دِینِی وَ خَوَاتِیمِ عَمَلِی وَ قَلْبِی لِقَلْبِکُمْ سِلْمٌ وَ اَمْرِی لِاَمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّه حَتَّی یَاْذَنَ اللَّهُ لَکُمْ فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لَا مَعَ عَدُوِّکُمْ…»

«…به رجعت شما ایمان دارم؛ شریعت من و ختم کارهای من به هدایت شما است و خواسته قلبی در مقابل خواسته قلبی شما تسلیم است و در تمام امور پیرو شما هستم و برای یاری دادن شما آماده ام تا خداوند اذن دهد پس من با شما هستم و نه همراه دشمنان شما…»

که این یعنی:

اربعین، حلقه اتصال عاشورا و ظهور