سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

“نیک اندیشی” در مکتب امام جعفرصادق(ع)

image_pdfimage_print

زانو زدن و تلمذ در مکتب امام صادق (ع) راهی را فراروی انسان میگذارد که هیچ نلرزشی و لغزشی در آن نبوده و به صراط مستقیم رهنمون خواهد نمود.
در عصر غیبت و دوران عدم دسترسی به امام معصوم(ع) تنها راه نجات از آزمون سخت غیبت، آشنایی و انس با فرمایشات اولیای الهی و بکارگیری این کلمات گهربار در زندگیست.
حضرت امام صادق (علیه السلام) بدلیل اینکه در زمان امامت خویش نهضت و جنبش عظیم فکری ایجاد کرده و این جنبش را رهبری فرمودند، فرمایشات بسیاری در زمینه های مختلف اخلاقی، اعتقادی، مدیریتی و… از ایشان نقل گردیده و امروز در دسترس میباشد، که بمناسبت سالروز ولادت ایشان به یکمورد اشاره میگردد، آن بزرگوار در روایتی می فرمایند:

«ثَلاثَهٌ یُسْتَدلُّ بِها عَلی اِصابَهِ الرّأیِ: حُسْنُ اللِّقاءِ وَحُسْنُ الاِسْتِماعِ وَحُسْنُ الْجَوابِ»
«سه چیز نشانه درست اندیشی است: نیکو برخورد کردن، خوب گوش دادن و نیکو پاسخ دادن».

این روایت بیشتر برای آن دسته از افراد کاربرد بیشتری دارد که مرجعی برای پرسش و پاسخ مردم میباشند که بر اساس جایگاهی که برایشان تعریف گردیده، رعایت این سه اصل در فرمایش امام صادق(ع) مهم بنظرمیرسد، هرچند عموم مردم نیز از باید از این دستورالعملها استفاده ببرند. چرا که بیشترین مشکلات در ارتباطات از عدم رعایت این سه اصل بوجود می آید. در توضیح بیشتر این روایت به تعاریفی از این عناصر بسنده میشود:
حُسن برخورد: این عنصر خود را در گشاده رویی و آراستگی نشان میدهد. بعبارتی در اولین مواجهه دو نفر با یکدیگر، پیش از هر سخن و عملی، دو چهره با هم روبرو می شود که این رویارویی چهره ها، نقش عمده در نحوه گفتار و رفتار دارد و رمز گشایش قفل دلهاست.
خوش برخوردی، هم در نگاه مطرح است، هم در تبسم. هم در گفتار آشکار می شود، هم در رفتار. چه بسا رابطه ها و دوستیهایی که با «ترشرویی» و «اخم کردن» و «عبوس شدن» به هم خورده است. از سوی دیگر مبدأ بسیاری از آشناییها هم یک «تبسّم» بوده است. با چهره شکفته و باز با کسی روبه رو شدن، در واقع کلید محبت و دوستی را به دستِ دیگری دادن است. برعکس، چهره اخمو و ابروهای گره خورده و صورتِ درهم و بسته، دریچه ارتباط و صمیمیّت را می بندد. اگر این خوشرویی و خنده رویی با نیّت پاک و الهی انجام گیرد، علاوه بر تأثیر محبّت آفرین، «حسنه» و «عبادت» نیز به حساب می آید.
حُسن استماع: هنر و مهارت خوب گوش دادن و به اصطلاح معروف، با جان و دل گوش دادن.
گوش دادن تعهدی برای فهمیدن و رسیدن به درک همدلانه است؛ و در این معنا از علایق، نیازها و تعصبات خود کاستن؛ و از دریچه چشم فرد مخاطب به مسائل نگاه کردن.
حُسن پاسخ: عدم حاشیه پردازی و عدم سخن گفتن با ذهنیتها و برداشتهای شخصی.
و چه نیکو است که به این سه «حُسن» مبارک و مقدس، پرداخت شده و از آنها کلیدی برای گشودن قلعه دلها و عاملی برای تحکیم رابطه ها ساخته شود.