سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

هرلحظه برای او….

image_pdfimage_print

«اخلاص» از کلام امام جعفر صادق(ع)

یکی از مفاهیم مهم دینی که نقش بسیار مهمی در قبولی اعمال و عبادات دارد، عنصر «اخلاص» می باشد. اخلاص مسئله ای بسیار ظریف است که گاها در بود و نبود آن در اعمال شک و شبهه ای نیز بوجود می آید. تفکر بیشتر افراد در مورد اخلاص بدین گونه است که در هر کاری که بخاطر خدا انجام یابد اخلاص وجود داشته و کار خالصانه صورت می پذیرد، در حالیکه این اشتباه وارد شده در مفهوم اخلاص است.

اما اینکه اخلاص در اصل به چه معناست، در روایتی ازامام صادق(ع)  عالی‌ترین توضیح برای حدود آن بیان شده است، آن بزرگوار میفرماید:

« وَ أَدْنَى‏ حَدِّ الْإِخْلَاصِ‏ بَذْلُ الْعَبْدِ طَاقَتَهُ …»

 

 «کمترین حدّ اخلاص این است که بندۀ خدا تمام طاقت خودش را در طاعت و عبادت خدا بذل کند».

با توجه به این روایت تا حدودی مفهوم اخلاص روشن میگردد، پس چنانچه بیان گردید «اخلاص» این نیست  که اگر فعلی انجام یابد، بخاطر خدا انجام شود مثلا اگر کسی قصد رفتن به صله ارحام را دارد برای خاطرخدا برود، یا انفاق می کند بخاطر خدا انفاق نماید،  بلکه با توجه به «روایت اخلاص» یعنی :

عدم فراغت از کار برای خدا

یا

هرلحظه برای او بودن وفقط بخاطر او زیستن

در این صورت است که انسان همیشه با سوال مهم درگیر است: «چه باید بکنم ؟» و بعد از یافتن پاسخ و انجام عمل، ارزشی برای خود و عمل خود قائل نمی گردد، چراکه حضرت در ادامه حدیث می فرمایند:

«… ثُمَّ لَا یَجْعَلُ لِعَمَلِهِ عِنْدَ اللَّهِ قَدْراً فَیُوجِبَ بِهِ عَلَى رَبِّهِ مُکَافَأَهً بِعَمَلِهِ لِعِلْمِهِ أَنَّهُ لَوْ طَالَبَهُ بِوَفَاءِ حَقِّ الْعُبُودِیَّهِ لَعَجَزَ» «…

«عمل خودش را پیش خدا ارزشمند نمی‌داند که از خدا اجر بخواهد چون می‌داند اگر خدا حقّ عبودیت را از او بخواهد، او عاجز است و نمی‌تواند جواب بدهد…»

اما اثر حداقل ترین درجه اخلاص چیست؟ که جواب این سوال  را حضرت در ادامه حدیث چنین بازگو فرمودند:

« …وَ أَدْنَى مَقَامِ الْمُخْلِصِ فِی الدُّنْیَا السَّلَامَهُ مِنْ جَمِیعِ الْآثَامِ وَ فِی الْآخِرَهِ النَّجَاهُ مِنَ النَّارِ وَ الْفَوْزُ بِالْجَنَّه»

(مصباح‌الشریعه/ص۳۷)

«…کمترین مقام مخلص در دنیا، سلامتی از همۀ گناهان و در آخرت نجات از دوزخ و درک کردن سعادت بهشت است».

از دیگر اثرات اخلاص در کلام دیگری از امام صادق(ع) چنین بیان شده:

« إِذَا رَقَ‏ أَحَدُکُمْ‏ فَلْیَدْعُ؛ فَإِنَّ الْقَلْبَ لَایَرِقُّ حَتّى‏ یَخْلُص‏»

«وقتی رقت قلب پیدا کردی، دعا کن، و قلب هم رقیق نمی‌شود(رقت قلب پیدا نمی‌کنی) مگر زمانی که خالص شوی» (کافی/ج۲/ص۴۷۷)

پس اخلاص عنصری است که تمامی لحظات زندگی انسان را تحت الشعاع قرار داده اگر کسی به سمت اخلاص قدم بردارد زندگیش بسیارمتفاوت خواهد شد، چنانچه رسول خدا(ص) فرمود:

« مَا أَطَّلِعُ‏ عَلَى قَلْبِ عَبْدٍ فَأَعْلَمُ فِیهِ حُبَ‏ الْإِخْلَاصِ‏ لِطَاعَتِی لِوَجْهِی وَ ابْتِغَاءِ مَرْضَاتِی إِلَّا تَوَلَّیْتُ تَقْوِیمَهُ وَ سِیَاسَتَهُ وَ تَقَرَّبْتُ مِنْه»

«اگر خداوند مطلع بشود دلی اخلاص را دوست دارد، خودش ادارۀ زندگی او را به عهده می‌گیرد ‏»(مصباح الشریعه/ص۹۲) .

و در این سبک از زندگیست که آدمی هیچ سنگینی و کلفتی برای اعمال عبادی و غیر عبادی حس نکرده و در حقیقت زندگیش  پرمعنا و عبودیت محض خواهد شد و این از عجایب و زیبایی‌های اخلاص است.