سحاب اندیشه

سایت سحاب اندیشه

وقف و ندبه، دو سنت در وصیت

image_pdfimage_print

امام صادق(ع) می فرماید: «قال لی ابی: یا جعفر اوقِف لی مِن مالی کذا و کذا، النّوادب تندبنی عشر سنین بمنی ایّام منی» «پدرم به من فرمود: ای جعفر! فلان مقدار از دارایی ام را برایم وقف کن تا گریه کنندگان در منی و در ایام (اعمال حجّ) منی ده سال بر من گریه کنند».
دو سنت مهم در این وصیت ذکر شده است که هر دو برای یک جامعه اسلامی نقش حیاتی ایفا می کند: وقف و ندبه. آنچه در باب تعریف وقف آمده عبارت است از سنتی اسلامی و به معنای هدیهٔ ابدی برای خدمت عمومی یا نگه داشتن اصل چیزی و جاری بودن منفعت آن در جهت خیر و نیکی و رضای خداست. به تعریف دقیق(ماده ۵۵ قانون مدنی) وقف عبارت است از این‌که «عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود» . جمع این واژه اوقاف است و به مال و زمین وقف شده، موقوفه گفته می‌شود. وقف از جمله عقود معینی است که در فقه اهل سنت و امامیه از اعتبار خاصی برخوردار است .

با توجه به تعریف وقف ، این امر ازجمله سنتهایی است که به حال عموم جامعه علی الخصوص طبقه و قشر پایین آن میتواند مفید واقع گردد. افزایش مراکز علمی و مذهبی و جذب افراد و فراهم شدن زمینه تعلیم و تربیت دینی و مذهبی آنها از اثرات این سنت بسیار گران مایه است.
دومین نکته در این وصیت موضوع ندبه و گریه بر مصائب ائمه اطهار (ع) می باشد. این موضوع بقدری اهمیت دارد که حضرت باقر(ع) در وصیت خویش قید می فرماید. زنده نگهداشتن ذکر اهلبیت(ع) قطعا حفظ پویایی و حیات اسلام و مذهب تشیع بوده ودر پی آن رشد و گسترش این فرقه ناجیه را بدنبال می آورد. امام محمد باقر(ع) سفارش فرمود اینکار در منی و درایام منی صورت گیرد تا هرسال که از اقصی نقاط جهان برای حجّ به آن سرزمین مشرف می شوند با برپائی مراسم عزاداری، نام و یاد و آوازه ائمه و ذکر مصائب آنان به تمام جهان رسیده و گسترش یابد، آن بزرگوار با اخذ این روش کوشید، مسلمانان جهان را از ماهیت واقعی امویان آگاه نموده و این سوال را همواره در اذهان ایجاد کند که دلیل برپایی این مجالس چه می باشد؟ که با وقوع این امر شخصیتهای بزرگی چون ژوزف فرانسوی زبان به اعتراف گشوده و چنین بیان کرده:

«…ترقیّات سریع السیری که شیعیان در اندک مدتی کردند می توان گفت در دو قرن دیگر عدد آنها بر سایر فرقه های مسلمانان بیشتر خواهد شد و علّت این امر به واسطه عزاداری بر امام حسین(ع)است»

که این اعترافات تاثیر بسزای وصیت امام محمدباقر(ع) را بوضوح بیان میکند.
جانها به فدای این امام غریب که در سالروز شهادتش یک شمع در مزارش روشن نیست و تنها زائر مرقد شریفش فرزند غریب تر از خود حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.